Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Dosya


Dosya

Yarım kalan kitaplarda nerede kalmıştık?




Toplam oy: 174
Ahmet Hamdi Tanpınar
Dergah Yayınları
Şubat ayında, yarım kitaplar konusunda heyecanlanmamıza sebep olan tek isim Michel Foucault değildi; gündemimizden aslında hiç düşmeyen bir başka isme, Ahmet Hamdi Tanpınar’a dair de önemli bir gelişme yaşandı.

M. Night Shyamalan'ın yazıp yönettiği Altıncı His filminin ilk gösterimleri sırasında, filmi izleyenlerin henüz izlemeyenlere yapabileceği en büyük gaddarlık, “Bruce Willis ölüymüş,” cümlesini yüksek sesle dile getirmeleriydi. (1999 tarihli bir film için artık bunu burada yazabiliriz sanırım!) Filmi, salona giriş-çıkışların aynı kapıdan yapılması gereken bir sinemada izleme şanssızlığını yaşayan ve o malum cümle kulağına bir şekilde çalınmış benim gibilere düşen avuntu ise, filmin nasıl sona erdiğini değil, sona nasıl gelindiğinin, konunun nasıl işlendiğinin zevkini çıkarmaya çalışmak olmuştu!

Benzer bir durum, özellikle merkezinde “katil kim?” (whodunit) sorusunun yer aldığı polisiyeler için de geçerli. Böylesi bir roman elinizdeyken, onu daha önce okumuş bir tanıdıkla o sıralar pek görüşmemek yerinde olacaktır. Ayrıca, romanın son sayfalarını karıştırmaya zorlayan ve çoğu zaman karşı konulamaz o dürtüye de yenik düşmemek gerekiyor elbette. Bu nedenle, kitapla ilgili inceleme yazıları yazanlar da “okuma keyfine halel getirmemek” için dikkatli yazmak durumunda kalırlar genellikle. Charles Dickens’ın Edwin Drood’un Gizemi adlı romanı içinse böylesi bir endişeye mahal yok... Evet, merkezinde bir cinayetin aydınlatılması olayı yer alıyor ama Dickens’ın 58 yaşında hiç beklenmedik bir anda felç geçirip hayatını kaybetmesiyle yarım kalmış bir roman Edwin Drood’un Gizemi ve bu özelliğiyle, polisiye tarihinde tek örnek olarak önümüzde duruyor. Ama genel olarak edebiyat tarihi içerisinde tek değil...

 


Özellikle takip edenler hatırlayacaktır; beşinci sayıdan itibaren SabitFikir sayfalarında bir süre “YarımKitaplar” köşesi yayımlanmıştı. F. Scott Fitzgerald’ın Son Düş’ü, Truman Capote’nin Kabul Edilmiş Dualar’ı, Yusuf Atılgan’ın Canistan’ı, Sevim Burak’ın Ford Mach I’i... Farklı sebeplerle bir şekilde yarım kalan kitaplarla ilgili hatırlatma niteliğinde olan bu yazılar/bu köşe, yıllık döngünün tamamlanmasıyla birlikte özellikle yarım bırakılmıştı! Yoksa Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Aydaki Kadın’ı, Robert Musil’in Niteliksiz Adam’ı, Oğuz Atay’ın Eylembilim’i, Bilge Karasu’nun Lağımlaranası ya da Beyoğlu’su ya da Tezer Özlü’den Kalanlar gibi kitaplar ve diğerleri nasıl unutulabilir...

Silindirle ezilerek imha edildi

 

Yarım kalan kitapların bizlere ulaşma öyküleri de, çoğu zaman, anlattıkları öyküden daha heyecan verici olabiliyor. Daha doğrusu kimi zaman ilginç, kimi zaman heyecanlı, kimi zaman üzücü... Ama bazen de, son örneğini Terry Pratchett’ta gördüğümüz gibi, bize ulaşmayabiliyor geride kalan “tamamlanamamış” eserler. Yazarlık yaşamı boyunca oldukça verimli olan Pratchett, yayımlanan birçok eserinin yanı sıra yayımlanmamış on roman taslağı bırakmıştı ardında, üç yıl önce aramızdan ayrıldığında. Ve bir de vasiyet... Pratchett, ölümünden sonra, yayımlanmayan eserlerinin imha edilmesi vasiyetinde bulunmuştu ve yazarın bu vasiyeti, 2017 sonunda yerine getirildi. Yazarın yayımlanmamış eserlerinin içinde bulunduğu harici disk, eski tip bir silindirle ezilerek imha edildi.


Mutlaka duymuşsunuzdur, Kafka da yakın arkadaşı Max Brod’a eserlerini yakarak yok etmesi için emanet etmişti; ama Max Brod, “Kafka kitaplarını yayınlayan kişi” olmayı seçti ve vasiyeti duymazdan geldi. Kafka’dan mahrum kalabilirdik! İşte benzer bir sözünü tutmama durumu, Michel Foucault özelinde de yaşandı yakın bir zaman önce. Şubat ortasında çeşitli yayınlarda okuduğumuz haberlere göre, Michel Foucault’nun yarım kalan çalışması, ölümünden 34 yıl sonra yayımlandı. Fransız filozofun aslında altı cilt olarak tasarladığı, ancak ilk üçünü tamamlayabildiği Cinselliğin Tarihi adlı eserinin dördüncü kitabı “Nefsin İtirafları” (Les aveux de la chair) 8 Şubat’ta Gallimard tarafından basıldı. Michel Foucault, Cinselliğin Tarihi’nin ilk üç kitabını yayımladıktan sonra, 1984 yılında sonraki cildi tamamlayamadan hayatını kaybetmişti. Foucault, ölümünden sonra hiçbir eserinin yayımlanmamasını talep etmiş ve her şeyini hayat arkadaşı Daniel Defert’e bırakmıştı. Ancak, 2013’te “Nefsin İtirafları”nın el yazmalarının da içinde olduğu yazara ait arşivin Fransa Milli Kütüphanesi’ne satılmasından sonra, bu el yazmalarının daha geniş bir çevreye ulaştırılmasına karar verilmiş durumda; görüldüğü gibi...

Bir “arşiv metin”

 

Şubat ayında yarım kitaplar konusunda heyecanlanmamıza sebep olan tek isim Michel Foucault değildi; gündemimizden aslında hiç düşmeyen bir başka isme, Ahmet Hamdi Tanpınar’a dair de önemli bir gelişme yaşandı. Aslında 2017’den bugüne kalan bir haberdi bu; Tanpınar’ın daha önce gün ışığı görmemiş bir eseri, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’ndeki belgeler arasında bulunmuştu. Tanpınar’dan kalan evraklar arasında ilk kez Prof. Dr. İbrahim Şahin’in rastladığı “Suad’ın Mektubu” başlıklı müsveddelerin bir kısmı, Türk Edebiyatı dergisinin iki sayısında yayımlanmıştı. İşte şimdi de bu keşif, Dergâh Yayınları tarafından kitaplaştırıldı ve Suat’ın Mektubu geçen ay içinde  yayımlandı.


Özel bir kitapla karşı karşıya olduğumuzu söyleyebiliriz rahatlıkla. Suat’ın Mektubu’nu, yalnızca Huzur romanıyla doğrudan ilişkili olması değil özel kılan... Söz konusu “mektubun” hem düzenlenmiş metin hem de orjinal metin ve tıpkıbasım şeklinde tek bir kitapta toplanmış olması, ona bir “arşiv metin” niteliği kazandırıyor hiç kuşkusuz. Üstelik kitabı hazırlayan Handan İnci’nin açıklayıcı bir giriş yazısının ve Tanpınar’ın Suat’ın Mektubu hakkındaki notlarının da yer aldığını ekleyelim. Her ne kadar yarım kalmış bir eser olsa da, eldeki kısmı bile heyecanlanmak için yeterli!

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Dosya Yazıları

Kelimelerle ilişkimi şöyle tarif edebilirim; ‘Kelimelerin kalbi’ne şiir yazarak girmek... Tanpınarca söylersem ben de önce kelimeleri öğreniyorum, sonra da yaşadıkça anlamlarını. Ve şu: Bazı kelimeleri işaret ettikleri şeyden daha çok seviyorum.

 

 

 

 

Sinik Bir Başkaldırı: Edebiyat Ehlileştirilmeye Karşı


İlk karşılaşmamızda ne benim henüz yayımlanan bir metnim vardı ne de Aykut Ertuğrul’un ilk öykü kitabı raflara düşmüştü. Yayın yönetmenliğini üstlendiği “Ğ” dergisine değerlendirilmesi için gönderdiğim bir öyküyle başlayan edebiyat sohbetimizde yılları devirdik. Sanırım en kıdemli okurlarından biriyim. Bir eleştiri yazısına da bu kadar duygusallık yeter.

 

Roman edebiyatın bukalemunudur. Kanonik olmayan doğası gereği, kılıktan kılığa girme becerisine sahiptir. Bu durum roman kuramına, eleştirisine de yansır. Öyle ki her romanı, romancıyı aynı şekilde açıklayacak bir inceleme yöntemi bulamayız. Romancılığı tartışma götürmez isimler bile ifratla tefrit arasında gidip gelen yorumlara maruz kalabilir.

Söyleşi

100. sayımızdan itibaren başladığımız Yayınevi Hikâyeleri’nde bu ay İz Yayınları editörü Hamdi Akyol var. Akyol, yayıncılık tarihimizin kilometre taşlarından olan İz Yayınları’nın kuruluşunu, daha çok hangi kitapları bastıklarını ve günümüz yayıncılık ortamının durumunu değerlendirdi.

 

ŞahaneBirKitap

“Tıp gerçek bir kütüphanedir, ama doğru biçimde okunması gerekir” cümlesinden yola çıkan Kütüphanedeki Beden, Charles Dickens’tan Franz Kafka’ya, Virginia Woolf’tan Susan Sontag’a, John Berger’dan Oliver Sacks’e uzanan bir yelpazeyle zenginleşen, tıbbın toplumsal tarihini edebiyat aracılığıyla aydınlatan bir antoloji.

Editörden

 

Günümüz İngiliz romancılarından Ian McEwan’ın Soğuk Savaş döneminin “edebiyat cephesi”ni anlattığı ilginç bir romanı var; Bir Parmak Bal. Ülkemizde de yayınlanan roman bir anlamda birbirine benzemeyen üç ilgi çekici konuyu garip bir kurgu etrafında bir araya getiriyor: Gizli servis, edebiyat ve aşk.