Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Hikaye yeniden başlıyor!

Bahriye Çeri
Kapı Yayınları

Bazı sanatçılar vardır, ölüp gider sır olurlar, bazılarıysa nasıl yaparlarsa yaparlar, hem yaşarken hem de öldükten sonra sırrın kendisi olurlar. Sanatın kalıcılığı belki de burada, "sırrın kendisi" olmakta yatar. Hayatı da sanatı anladığımız kadar anlıyoruz ne de olsa. Geriye hayattan çok sanat kalıyor ama... Bütün bunları İzzet Ziya Bey düşündürüyor bana. Türk resim tarihinin en meçhul, en sırlı görünen ama en dikkate değer isimlerinden biri kabul edilen İzzet Ziya... Şimdi okurlarım, durduk yere bu meçhul ressama kafayı takmamın sebebini merak edecektir. Durun, acele etmeyin.

 

Evet, 1883-1936 yılları arasında yaşamış İzzet Ziya Bey, yani bir masal kuşağında. Ama onu ilginç kılan en önemli özelliği bu değişimler ve devrimlerle dolu dönemde yaşadıkları değildir. Böyle bir dönemde yaşamasına ve Türk resim sanatında çok önemli bir yer tutmasına rağmen hayatı hakkında çok ama çok az şey bilinmesidir. İnsanların içinde bulunduğu halleri yüz ifadelerine ve beden şekillerine yansıtmakta gösterdiği başarıyla anılır İzzet Ziya Bey. Figürlerindeki hareket ve ifade gücü özellikle dikkat çekicidir. Ve beni İzzet Ziya üzerinde düşündürmeye başlayan şey de tam burada başlar. İzzet Ziya, modern edebiyatımızın önde gelen pek çok yazarının öykülerine ve romanlarına resimleriyle eşlik etmiş bir sanatçıdır. Mehmed Rauf'tan Peyami Safa'ya, Suat Derviş'ten Mahmud Yesari'ye pek çok yazarın eserini resimler, bu anlamda edebiyat ve resim sanatı arasında köprü kurar. İşte ondandır ki kaç gündür, Bahriye Çeri ile Ali Birinci'nin ortaya çıkardığı İzzet Ziya adlı çalışmanın sayfalarını çevirmeye doyamıyorum. "Edebiyatı Tuvalle Buluşturan Ressam" altbaşlığıyla yayımlanan çalışmada, İzzet Ziya Bey'in az bilinen yaşamı ve ağırlıklı olarak da resimlediği edebiyat eserlerinden parçalar var. Bakmaya da okumaya da doyamıyorsunuz...

 

Bilmediğimiz bir dünyanın kahramanlarını önümüze seriyor İzzet Ziya. Duruşları, oturuşları, şaşırmaları, sevinmeleri, türlü çeşit hal ve hareketleri, türlü çeşit ruh halleriyle gözümüzün içine bakıyorlar hepsi. Onlar gözümüzün içine baktıkça, Peyami Safa, Suat Derviş, Mehmed Rauf gibi yazarlarımızın duygu ve düşünce dünyası üzerinde düşünüyoruz uzun uzun. En çok da edebiyat ve resim ilişkisi üzerine. Edebiyat kuşkusuz kendi resmini, kendi görüntülerini çizer, kazır zihnimize, amacı da budur zaten. Ama şimdilerde istisnalar haricinde, iyiden iyiye tarih olmuş bir alışkanlık, çeşitli gazete ve dergilerde, ressamların yazarlara ve hikayelerine kısacası edebiyata eşlik etmesinin neticesi geriye dönüp bakınca ne kadar da büyülü geliyor.

 

İzzat Ziya Bey'in yaptığı işler, figürleri, yaşadığı dönemde çok meşhurken sonrasında açıklanamaz ve çok tuhaf bir şekilde unutulması, hayatı hakkında neredeyse hiçbir şey bilinememesi bana geçmiş zamanın ardından bakmayı, gördüklerini bize göstermeyi en çok seven Selim İleri'yi ve İleri'nin yazım evrenini anımsatıyor. Tam onluk bir hikaye diye içimden geçiririyorum, gerçekle hayal yer değiştiriyor, resimle edebiyat da öyle, ve hikaye yeniden başlıyor!

 


 

* Görsel: Plajda / İzzet Ziya

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Yazıları

Nobel en prestijli ödüllerden biri olarak biliniyor. Özellikle “Edebiyat” ödülleri her zaman yeni tartışmalara gebe. Nobel’i alan yazarlar kadar, aday gösterilip alamayan yazarlar da bu tartışmanın konusu. Hakkında bir borsa bile var biliyorsunuz.

Kadın kahramanlar içinde bazıları var ki, yıllar önce okumuş olmama rağmen halen onların hayatlarını merak ederim. Her okuyuşta farklı bir keşif, yeni bir detay, daha önce hiç fark etmediğim bir ayrıntı dikkatimi çeker ve buna şaşırır dururum. Eskiden okuduğum bir romana dönmek, eski bir arkadaşıma merhaba demeye benzer.

Yirminci yüzyıl ne çağıydı? Soğuk Savaş’ın mı çağıydı, aşırılıkların mı? Keşiflerin mi çağıydı; casusların, ajanların, bilmecelerin mi… 18. yüzyılın doğa bilimlerinin, 19. yüzyılın ise biyolojinin çağı olduğunu söyleyenler çoğunlukta. Albert Camus, 20. yüzyılı korku çağı olarak nitelendiriyor. Doğrusu çok da haklı. Yirminci yüzyıldan miras kalan korkuyla her birimiz yüzleştik.

Çocukken, Karadeniz’in insana sanki bir asır sürecek kadar uzun gelen ve kesilmeden yağan yağmurlarını izler, can sıkıntısından kurtulmak için kitaplara kaçardım. Yağmur yağdıkça, üzerime hikâyeler de yağardı aslında. Sahi, neye, neyimize yarardı hikâyeler.

Kulis

Yunus Emre Tozal: Chicago’nun kütüphaneleri

ŞahaneBirKitap

Prof. Dr. Yaşar Çoruhlu’nun Türk Sanatında Hayvan Sembolizmi Ötüken Neşriyat tarafından yayımlanan 3. baskısıyla okurlarla buluştu. Bu baskıyı öncekilerinden ayıran en önemli fark, bu kez eserin iki cilt halinde ve genişletilmiş şekliyle yayınlanması. Uzun süre alanındaki tek kaynak olan bu kitap tartışmasız biçimde hâlâ alanındaki en önemli eser olma özelliğini koruyor.

 

Editörden

Nobel en prestijli ödüllerden biri olarak biliniyor. Özellikle “Edebiyat” ödülleri her zaman yeni tartışmalara gebe. Nobel’i alan yazarlar kadar, aday gösterilip alamayan yazarlar da bu tartışmanın konusu. Hakkında bir borsa bile var biliyorsunuz.