Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Yirmi yıl sonra "sanat"la tanışmak...

Clive Barker
Oğlak Yayıncılık

“Epik fantezi ustası”... Bu, Clive Barker’ın hemen her kitabının üzerine vurulan bir damga... Barker’ın romanlarının, öykülerinin fantastik olduğu kesin ama epik denince, ancak günümüzde yavaş yavaş değişime uğramaya başlayan bir destansı anlatımdan söz etmek mümkün olabilir. Yoksa klasik anlamda bir epik tarz bekleyemeyeceğimiz bir yazar Barker. Modern insanın düşlerine derin sondaj yaparak, onların gündelik beklentilerinin, pek çok sığ, derinliksiz eğilimlerinin altını çizen hikayeler anlatır çünkü okurlarına. Yarattığı paralel evrenler, korku, ölüm, suç, cinsellik, tutkular, hayal kırıklıkları ve beklentilerle dopdoludur, bizim dünyamızdan öyle çok da farklı değillerdir temelde. Karakterleri de sayıca çoktur ve hiçbiri kahramanlaşmazlar tam anlamıyla... Sözün kısası klasik anlamda epik bir fantezi okumak isteyenler için tam bir hayal kırıklığıdır Clive Barker. Tıpkı 20 yıl sonra en nihayet Türkçeleşen Sanat serisinin birinci kitabı “Muhteşem Gizli Gösteri”nin üzerimizde yarattığı kırıklık gibi... Ama yanlış anlaşılmasın Muhteşem Gizli Gösteri, bu anlamda ne kadar hayal kırıklığı yaratıyorsa da, diğer yandan o kadar, iyi kurgulanmış, zengin, çok zengin bir hayal gücüyle beslenerek, özellikle korkuya dair ustalıkla yazılmış, ilham verici bir roman.

Stephen King, Clive Barker için korku edebiyatının geleceği demişti, haksız da sayılmaz, Muhteşem Gizli Gösteri’nin özellikle bazı bölümleri yazarın Türkçeye çevrilmiş diğer kitaplarında da olduğu gibi ustalık işi. Mesela Jaff’in Palomo’daki insanların korkularını içlerinden özenle çekip çıkararak yarattığı o özel korku yaratıklarının, terataların anlatıldığı bölümler... Ya da daha beteri Palomolular’ın tv yıldızlarından ibaret sığ düş yaratıkları... Jaff, ya da değişime uğramadan önceki ismiyle anarsam Randolph Jaffe, hikayenin kahramanı, daha doğrusu başlatıcısı... Her şey onun işi gereği bir postanede sahipsiz mektupları okuyup tasviye etme sürecinde, okudukları bazı mektuplarda altan alta verilen şifreleri keşfetmesiyle harekete geçiyor. 40 yaşlarında yalnız ve tam bir kaybeden olan Jaffe, giderek bu mektuplara bağlanıp onların ima ettiği bir takım gizemli bilgilerin peşine düşüyor. Bu gizemli iz sürüşte anlaşılmaz biçimde başarılı olan kahramanımız “sanat”la tanışınca da yörüngesini tamamen onu kullanma arzusuna doğru ayarlıyor. “Sanat”, onun koruyucuları olan “sürü” üyeleri ve Jaffe’nin toplum dışına itilmiş bir bilim adamı olan Fletcher’la birlikte keşfettiği muhteşem buluş, “sefir”... Bu üç kelime romanın ana eksenini oluşturuyorlar. Keşfedilen “sefir” yaratıcılarına bulaşıp onları dünyayı değiştirecek süpergüçlere dönüştürüyor. Güçler ise her zamanki gibi dengeli biçimde iyilik ve kötülük etrafında konuşlanıyorlar. Ve savaş başlıyor...

Jaff, kendi içindeki cehennemden çıkmak için başkaldıran giderek cehennemin kendisine dönüşen, cehennemi içine çeken bir kahraman. Ancak “sanat’ın ucu bucağı yok. Zaman ve mekanı çökertiyor. Her şeyi tekrar teke indirgiyor. Geçmiş, gelecek, ikisinin arasında da düş görme anı… tek bir ölümsüz gün...”  Yenişemeyen iki güç, Fletcher ile Jaffe, savaşı sürdürmek için pek çok şey yapıyorlar, bir mağarada yirmi yıl gırtlak gırtlağa durmak, kendilerine başkaları aracılığıyla çocuklar peydahlayıp onlardan medet ummak ve sanat’ı kullanmaya çalışmak. Roman bu iki güç merkezi etrafında ilerliyor gibi görünse de bir süre sonra Barker’ın rotası tamamen değişiyor, Fletcher kendini yok edip Jaffe de sanat’ı asla tam olarak kavrayamayacağını anlayınca düşler dünyasında altan alta yürütülen başka bir savaş su yüzüne çıkıyor. İnsanlığın ortak bilincini, düşlerini yok etmek isteyen büyük, gizemli bir güce karşı beklenmedik kahramanlar yaratılıyor, hikayenin kıyısında köşesinde kalanlar merkeze geçiveriyor, kötüler kötülüklerinden bıkıveriyor, gerçek hayatta da olduğu gibi...

Teşhir etme arzusu ve her yönüyle ayrıntılandırılmış kaos ortamı... Clive Barker çoğu yerde hikayenin kendisinden çok bu tür ayrıntılara dalıyor keyifle, en şiddetli, en iğrenç, en mazoşist ayrıntıları sapkınca keyif alarak yazmaktan çekinmiyor. Düğüm’de yaşayan şaman Kissoon’ın dışkısı ve ersuyundan yarattığı yılanlar, Jaffe’nin terataları, öfkesi sonucu güzelliğini kaybedip dikenli bir yaratığa dönüşen Joe-Beth ve tüm diğerleri… Epik fantezi bir yana, Barker’ın kurucularından biri olduğu splatterpunk akımına yani, sado-mazo ve bilim kurgu edebiyatıyla beslenen ve her türlü sapkın ayrıntıyı kaleme alarak, gölgede hiçbir şey bırakmayan yazım tarzına, bire bir uyan bir çalışmayla karşı karşıyayız burada. Muhteşem Gizli Gösteri yazarının hemen tüm karakteristik özelliklerini yansıtıyor. Film çekmekten  hiç vazgeçmeyen Barker’ın 80’li yılların kültleşmiş filmlerinden Hellraiser’ın da senaristi ve yönetmeni olduğunu, bu bağlamda hatırlatmadan geçmeyeyim.

Gelelim romanın sonuna, bir şeyler olacakmış hissi ve beklentisi doğurmadan yaklaşık beş yüz sayfa boyunca kendini merakla okutan yazar, hikayesinin sonunu da belli ki özellikle bitirmeden, öyle pat diye getirivermiş. Tamamlanmayan düşlerimiz, başı ve sonu gelmeyen anılarımız misali... Ortada bir his, bir duygu durumu bırakıyor ama nihayete ermiyor... Beğenip beğenmemek değil de daha çok sevip sevmemek meselesi. Tıpkı bir yazar olarak Clive Barker’ı sevip sevmediğinize karar vermek gibi...

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Yazıları

Ülkelerin edebi gündemiyle siyasi gündeminin kesiştiği yerlerin az olduğu düşünülür. Uzaktan bakınca öyledir de aslında. Edebiyat, elindeki en büyük imkân olan “zamandan ve mekândan” bağımsız olma lüksünü kıyasıya kullanır. Bir kitabın yazıldığı koşullar önemlidir ama o kitap yazıldığı zaman ve mekânı da aşarak, dünya edebiyat hafızasının bir yerlerine yerleşir.

Çoktandır

Öylesine uzak ki bize

Afrika.

Hatıraları bile yaşamıyor artık

Tarih kitaplarının resmettiklerinden

Ve kanımıza karışan

Kanımızdan taşan şarkılardan başka

Şarkılar

Zenci diline yabancı

Ve hüzünlü kelimelerle söylenmiş.

Çoktandır

Öylesine uzak ki bize

Afrika.

 

Deniz denildiğinde aklıma hep Küçük Kara Balık geliyor. Üstelik, Samed Behrengi’nin bu hüzünlü küçük öyküsü, yosunlarla kaplı bir kayadan göllere dökülen, oradan da nehir nehir denize açılan bir öyküdür. Elbette denizden daha fazlasını anlatır. Yine de büyük denizi özleyen küçük bir balık imgesi, insanın dünyadaki yolculuğunu anlatmada bana hep eşsiz bir metafor olarak görünmüştür.

Dünyanın çehresini değiştiren en büyük seyahat, bir odada, bir kitabın yoldaşlığında yapılan seyahattir. Kitaplardan en çok yola çıkmasını öğrenebiliriz. Ola ki hoyrat bir karakterle birlikte seksen günde dünyanın çevresinde devri daim eder, aklımızın eremeyeceği sırlara vakıf oluruz. Her yolculuk, insanın kendi içine attığı adımı biraz daha kuvvetlendirir.

Kişinin kendisi olmaktan vazgeçip başka birisi olmaya karar verdiği o an, modern edebiyata göre bir kahramanlık sergilediği andır. Kişi bu kahramanlığa ulaşmak için evinden çıkıp bir yolculuğa atılır. Yolculuk boyunca başından türlü felaketler geçer. Her felaket, yolun sonunu getirebilmek için aslında bir duraktır.

Kulis

''Roman, Tanpınar'la kendim arasında bir med cezir''

ŞahaneBirKitap

Haruki Murakami’nin Türkçeye yeni çevrilen romanı Dans Dans Dans’ını Renksiz Tsukuru Tazaki’nin Hac Yılları ve Yaban Koyununun İzinde romanlarıyla birlikte değerlendireceğim. Dans Dans Dans’la Yaban Koyununun İzinde’nin kahramanı aynı. İki roman boyunca onun başından geçmiş türlü olayları okumamıza rağmen, ismini halen bilmiyoruz.

Editörden

Ülkelerin edebi gündemiyle siyasi gündeminin kesiştiği yerlerin az olduğu düşünülür. Uzaktan bakınca öyledir de aslında. Edebiyat, elindeki en büyük imkân olan “zamandan ve mekândan” bağımsız olma lüksünü kıyasıya kullanır. Bir kitabın yazıldığı koşullar önemlidir ama o kitap yazıldığı zaman ve mekânı da aşarak, dünya edebiyat hafızasının bir yerlerine yerleşir.