Şiir

Haydar Ergülen (1956): Türk şiirinin 1980 sonrası en önemli adlarından olmuştur. Bu önemi belirleyen, II. Yeni şairlerine gönülden bağlılığının yanı sıra, 80 öncesi safını belirlediği estetik ve etik çizgideki ısrarı ustalıkla birleştirmesidir denebilir kabaca. Bu ısrar ve bağlanmada bir üslup vardır, bir neşe vardır ve daima kederli bir ironiyle işler dil; bu neşe ve bu üsluptan içerlek bir umut belirir şiirinde. Onu okuyor olmak, sözcüklerle kurduğu üsluba etkin biçimde katılmayı gerektirir. Başka türlü okunamaz. Bilinen bütün haykırışları içine bükmüş, yumuşatmış, ezip mayalamış ve bu durumdan doğan seslerin içteki yankılarıyla belirip biçimlenen sözcükleri bulmuştur. Her şeyle ve herkesle ilgili olmakla, (bunda düzyazı yazıyor olmasının da rolü vardır) şiiri günceldir ama güncele hapsolmuş değildir; bir an önce güncellikten çıkabilme çabasını yansıtır. Hemen her iyi şeyi “ödünç alarak, kendisini “iyi” olanla ilişik kılmayı olağanlaştırır. Bu tutumunda inandırıcıdır ve şiirinin asıl ruhsal gücü de bu sahiciliğindedir. Hafız’dan alıntıladığı şu iki dize, tam da onun poetik tutumunun ifadesidir: “Eğer bahçe derinse /sen çocuktaki kirazı gör”. Onun şiirindeki kiraz, nesnesiyle tartımlı bir çekişmedir. Birbiri üstüne yuvarlanan, ansızın dalında beliren, bazen çağrışımla, bazen seçilmiş bir tutumla çoğalan ısrarlı bir çekişme hali. Sözcük dalgalanışıdır şiiri; eskiden yeniye, dünden bugüne, ustadan çırağa göndermeli bir dalgalanma. Şiire ritmini kazandıran budur. Bir iyilikisterlik ruh haliyle yazılmıştır sanki; başkasındaki iyiye açıktır şair; kalbini genişletmek için açılıyordur başkasındaki iyiye. Bunun için ya hasedinden arınmış bir ruhu olmalı ya da hasediyle böyle başa çıkmayı bilen bir bilinci. Hangisi olursa olsun, edebiyatın “cehennem başkasıdır” demeyen tarafını temsil ediyor Ergülen. Diğerkâm, dahası bir “sevme ustası”. Sahte değil, özenti değil, içtenlikle edinilmiş bir ustalık. “Heveste gerçek yoksa hakikat vardır. Belki de herkesin ihtiyacıdır. Her hakikat, bir hevesten başka nedir ki? Biri de yazılsa, yüzü de, hevesim ‘bir’dir; Yazmak. Benim heves ettiğim hakikat budur.” Onun hevesi, bu demek şiiri ve yazısı, hem yaşantıyla hem de önce yazılmışlarla yoğun bir temas içindedir. Azizler gibidir bazen, verirken almış, severken sevilmiş olduğunu bilen bilgeler gibi. Gibi fazla, bilge. Mütevazılığı, kibirlilikten üstün tutmayı başarıyor örneğin; dahası bazen budalaca yanılmayı, pek bilmişliğe yeğliyor. Budala’yı başkasının bedelini de ödeyen anlamında alıyor ve abdal’a dönüştürüyor.