Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Dosya


Dosya

Kusursuz gerçek



Gayet iyi
Toplam oy: 14
Edebiyat üzerine kuramsal yazıların toplandığı bir kitaptan ne bekleriz? Akademik bir çalışmada kullanmak için altını çizeceğimiz satırlar. Eser sahibinin meselelere bakışı. Aykut Ertuğrul imzalı Kusurlu Rüya size istediğiniz seçeneği kovalamanın imkânını tanıyor.

İlk karşılaşmamızda ne benim henüz yayımlanan bir metnim vardı ne de Aykut Ertuğrul’un ilk öykü kitabı raflara düşmüştü. Yayın yönetmenliğini üstlendiği “Ğ” dergisine değerlendirilmesi için gönderdiğim bir öyküyle başlayan edebiyat sohbetimizde yılları devirdik. Sanırım en kıdemli okurlarından biriyim. Bir eleştiri yazısına da bu kadar duygusallık yeter.

 

Edebiyat üzerine kuramsal yazıların toplandığı bir kitaptan ne bekleriz? Akademik bir çalışmada kullanmak için altını çizeceğimiz satırlar. Eser sahibinin meselelere bakışı. Okur ya da yazar olarak yeteneğimizi geliştirecek ipuçları. Sosyal medya için afili bir cümle. Tamamı doğru. Aykut Ertuğrul’un yeni yayınlanan eleştiri/inceleme kitabı Kusurlu Rüya - Tuhaf Zamanlarda Öykü size istediğiniz seçeneği kovalamanın imkânını tanıyor. Ama ben bir başka ihtimalin peşinden gideceğim. Bir öykücünün edebiyat macerasına eşlik edelim.

 

Kitapta eleştiri ve kitap inceleme yazılarının toplandığı iki bölüm karşılıyor bizi. Ağırlık noktaları farklı olsa da her bir metin diğeriyle akraba. Aykut Ertuğrul, öykücülüğünün ilk yıllarından beri kimi zaman bir eleştiride kimi zaman incelediği bir eserde kendi gündeminin peşine düşmüş. Öykü kitaplarıyla beraber düşünüldüğündeyse yazarın kurgudaki denemelerini, oyunlarını ve buluşlarını Kusurlu Rüya’da da görmek mümkün. Tabii ki tam aksini de. Kitabın ayırıcı özelliklerinden biri bu. Sınırlandırılmış bir alanda düşünmek yerine Aykut Ertuğrul, kendi öykü anlayışının etrafını yolları çatallanan patikalarla turluyor. Derdi cevap bulmaktan çok yeni yokuşlara, mağaralara denk gelmek: “Büyük bir ihtimalle, her engel/soru her zaman cevabıyla olmasa da kendi hediyesiyle bekliyor bizi.”

 

Modern zamanlar

 

Kitaptaki temel tartışma gelenek ve modern kavramları doğrultusunda öykünün sınırlarını çizmek. Yeni bir tür olarak imkânlarını test etmek. Kendi öyküleriyle keşfettiklerini bu kez de kuramsal mecrada konuşuyor: “Hep ifade ettiğim gibi artık geleneksel döneme dönmemiz imkânsız, hatta görünen o ki ‘zorunlu modernler’ olarak kalabilmemiz bile zor; bütün dünyayı saran yorgunluk, hikâye yoksunluğu, deneyim eksikliği bizi de pekâlâ sarıyor, saracak.” Kitabın kalbindeki bu cümle, adının da açıklayıcısı. Kesin bir cevap vermeyeceğini belirttikten sonra ekliyor: “Ama hakikatin, anlamın, mananın izinin kaldığı son metinlerde bir yol işareti aramaya devam etmekten, geleneğin kesintilerle de olsa bugüne uzanan bir yol olduğunu hatırlayıp onu metinlerimizde tekrar canlandırmaya çalışmaktan bir zarar gelmeyeceği de kesin.”

 

Şenepik

 

Kışkırtıcı başlıklar ve afili ilk cümlelerle başlıyor çoğu metin. Akademik resmiyete boğulmadan devam ediyor. Kitabın taşıdığı biçimsel özellikler de içerik kadar önemli. Kuram yazılarında sıklıkla karşılaşmadığımız bir esneklik var Aykut Ertuğrul’un kaleminde. Kendi öykülerinden bir kısmını da tanımlamak için kullandığı şen anlatıcı, Kusurlu Rüya’ya da sızmış. Okur için kimi zaman sıkıcı olabilecek pek çok bölümü eğlenceli bir metne çeviriyor. Kurmaca yazarı olarak arayışına yine kurgudaki yetenekleriyle ortak oluyoruz. Bu durum, çağdaş eleştiri metinlerinde sık rastladığımız kapalılığı ortadan kaldırıyor. Johan Cruyff’a selam verecek olursak zoru başarıyor ve konuya çok hâkim olmayan muhatabına bile basitçe aktarıyor. Eleştiri metinlerinden oluşan bir kitabı satır satır değinerek incelemek mümkün değil. Okuru bekleyen çok nokta var. Ama en azından yazının sonuna gelirken peşinden gittiğim ihtimalin ipuçlarına değindim. Aykut Ertuğrul öyküsü ilk metninden bu ana değişimini sürdürüyor. Bazı durakları es geçiyor, bazılarında aylarca kalıyor. Kusurlu Rüya tam bu açıdan çok kıymetli. Aklımızdaki soru, peki bu yol nereye çıkıyor: “Her hikâye anlatıcısı (bunu aynı zamanda öyküler de yazan biri olarak söylüyorum) epikten uzaklaşmış olmanın bedelini gizli gizli düşünüyor olmalı. Entelektüel buhranlar, bencil sancılarla halkla ve onun yüzyıllardır dinlemeye alışık olduğu hikâyelerle arasına mesafeler koymuş olmanın hesabını kime verecek hikâyeci?”

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Dosya Yazıları

Tarihi roman sevenlere gün doğdu. Mısır piramitlerinin sırlarına doymuş, Roma lejyonlarının geçit alaylarından yeterince keyif almış, ortaçağın karanlık atmosferiyle birlikte Kilise’ye, cüzzama ve saltanat oyunlarına kandıysanız, bir de gözlerinizi Amerika’ya, devrim öncesine çevirmenin tam zamanı olabilir.

 

Yırtık, rengi atmış bir örme yün takke yaşlı bir köylünün kafasında nasıl durursa evimizin yıkık, yana kaykılmış kiremit çatısı da öyle. Ailemizin, hikâyemizin üstünde. Uzaktan bakardım evimize bazen. O yamuk acımıza. Ahşap ve kiremit çatısı eğilmiş. Bütün yoksulluğun küçük, utangaç bir açıklaması elbette bu. Kilometrelerce yamaç. Okula bu yamaçlardan uçarak iniyorum sabahları.

Vazgeçebileceğimizi değil de tercih edebileceğimizi düşünmek ne kadar aldatıcı? Her şeyden umudunu yitirmiş birini görüyorsanız belki hırslarına belki beklentilerine küsmüştür ama en çok da bir tercih yapabileceğine inanmıştır. İnsan en çok tercih edemeyince anlamını yitiriyor olmalı vazgeçince değil. O yüzden vazgeçebileceğimiz şeylerin ne kadar fazla olduğunu görünce dehşete kapılıyoruz.

“Şiir masumluğun yeniden ele geçirilmesidir” der Octavio Paz. Bunun için başlangıca yani söze gideriz. Üstü örtülmüş bir güzelliği yeniden görünür kılmak için sözün hakkı bizi beklemektedir. Mustafa Köneçoğlu’nun sekiz yıl sonra yeniden basılan ilk kitabı Söz Hakkı, bir şairin gerçeklikle ve dünyayla kurduğu bağın hem oluş hem de eriş sancılarına odaklanan bir şiirler toplamı.

Lydia Davis, yazdığı mikro, kimi zaman birer cümleden oluşan öyküleriyle tanınıyor. Proust, Blanchot, Flaubert gibi isimleri Fransızcadan İngilizceye çeviren Davis, Deha Bursu olarak da bilinen MacArthur Bursu’nun da sahibi.

Kulis

Yunus Emre Tozal: Chicago’nun kütüphaneleri

ŞahaneBirKitap

Prof. Dr. Yaşar Çoruhlu’nun Türk Sanatında Hayvan Sembolizmi Ötüken Neşriyat tarafından yayımlanan 3. baskısıyla okurlarla buluştu. Bu baskıyı öncekilerinden ayıran en önemli fark, bu kez eserin iki cilt halinde ve genişletilmiş şekliyle yayınlanması. Uzun süre alanındaki tek kaynak olan bu kitap tartışmasız biçimde hâlâ alanındaki en önemli eser olma özelliğini koruyor.

 

Editörden

Yirminci yüzyıl ne çağıydı? Soğuk Savaş’ın mı çağıydı, aşırılıkların mı? Keşiflerin mi çağıydı; casusların, ajanların, bilmecelerin mi… 18. yüzyılın doğa bilimlerinin, 19. yüzyılın ise biyolojinin çağı olduğunu söyleyenler çoğunlukta. Albert Camus, 20. yüzyılı korku çağı olarak nitelendiriyor. Doğrusu çok da haklı. Yirminci yüzyıldan miras kalan korkuyla her birimiz yüzleştik.