Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Dosya


Dosya

Yavaşlığın Bestekârı; Milan Kundera




Toplam oy: 145
Kundera, yavaşlığın yazarıdır. Kahramanların usul adımları, hayatın sadeliği, zamanın büzülmesi, diyalogların felsefi uçları ve boşlukların köşeleri bu yavaşlığı canlı tutar. Onun romanlarını Vltava Nehri’nde hafifçe ilerleyen yalın bir sandala benzetebiliriz.

1929 yılında Çekoslovakya’nın Bruno şehrinde dünyaya gelmiş Milan Kundera. Burjuva bir ailenin çocuğu olarak erken yaşlarda piyano ve klasik müzikle tanışmış. Babası, dönemin meşhur müzikoloğu ve akademinin rektörü Ludvik Kundera, oğlunun kendisi gibi yetkin bir müzisyen olması için epey çaba sarf etmiş. Fakat Kundera, ortaokul yıllarında müzik eğitimi alırken şiire de ilgi duymaya başlamış.

 

Aynı zamanda Doğu Avrupa’yı kasıp kavuran komünizme yakınlık duymuş. Bu esnada, milyonlarca insan gibi İkinci Dünya Savaşı’nın karanlığında kalmış. Naziler’in ülkesini işgali, onu derinden sarsmış. Lise yıllarında ateşli bir komünist olarak ilk şiirlerini yazmış. Lisenin ardından müzikal ve edebi çalışmalarına devam etme niyetinde olan Kundera, geçimini sağlamak için satıcı ve caz müzisyeni olarak çalışmış. Savaşın ardından 1948 yılında Çekoslovakya Komünist Partisi’ne katılmış fakat aykırı fikirleri neticesinde iki yıl sonra partiden atılmış.

Prag Baharı ve zor yıllar

Kundera, partiden atılmasına rağmen ideal komünizm üzerine manifestolar, makaleler yazmış, çeşitli tartışmalara katılmış. Bu yıllarda Prag’a taşınıp Charles Üniversitesi’nde sinema, müzik, edebiyat eğitimi almış. 1952 yılında mezun olduktan sonra Prag Sahne Sanatları Akademisi’nde dünya edebiyatı üzerine dersler verirken beri yandan da çeşitli oyunlar, şiir denemeleri kaleme almış ve çeviriler yapmış. 1956 yılında partiye tekrar kabul edilen Kundera’nın Laughable Loves isimli kısa öykülerden oluşan kitabı onu edebiyat çevrelerine tanıtmış.

 

 

Kundera, 1967 yılında evlenmiş ve aynı yıl büyük ses getiren ilk romanı The Joke, orijinal ismiyle Žert yayınlanmış. Edebiyat çevrelerinde belli bir saygınlık kazanmaya başlamışken reformist komünist yazarlarla birlikte Prag Baharı’nın arka planında yer alması, başını epey derde sokmuş. 1968 yılında Çekoslovakya, SSCB’nin işgaline uğradıktan sonra ülkede yaşanan büyük kaosların ardından Kundera’nın eserleri yasaklanmış ve birçok yazar gibi o da 1970 yılında sınır dışı edilmiş. Kundera’nın bu yıllarda maddi ve manevi açıdan çok zor günler geçirdiğini, kendi demeçlerinden ve kitaplarında Prag yıllarına yaptığı atıflardan biliyoruz.

Kundera, 1975 yılında Fransa’ya iltica ettikten sonra Rennes Üniversitesi’nde dersler vermiş ve 1979 yılında Gülüşün ve Unutuşun Kitabı isimli eserini yazmış.

Yarım kalmış hevesler, aşklar, dostluklar

Kundera’yı tüm dünyaya tanıtan ve birçok otorite tarafından başyapıt olarak kabul edilen Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği ise 1984 yılında yayınlanmıştır. Kundera’nın Çekçe yazdığı diğer eserler; Yaşam Başka Yerde, Ayrılık Valsi ve Ölümsüzlük’tür.

 

Yavaşlık romanı, 1995 yılında Fransızca yayınlandığında ülkesinde büyük tepki çekmiş fakat yazar bundan sonraki eserlerini Fransızca yazmaya devam etmiştir. Bunlar; Kimlik, Bilmemek ve Kayıtsızlık Şenliği’dir. Deneme kitapları ise; Roman Sanatı, Saptırılmış Vasiyetler, Perde ve Bir Buluşma’dır.

 

Kundera; şiir, oyun ve ilk öykülerinde yakınlık duyduğu ideolojisini merkeze alıp etrafına ona uygun imajlar, figürasyon ağı ve meta-temalar koyarken romanlarında başka bir tavır almıştır. Siyaset, onun romanlarında bir amaç değil araçtır. Siyasetin gölgesi romanlarındaki dar sokaklarda gezinse de birey, toplum, siyaset üçgenini üçüncü gözden realist çizgileri esas alarak anlatmayı yeğlemiştir.

 

Kundera’nın Fransa yılları onun fikirlerini, sanata bakış açısını olduğunu gibi eserlerini de dönüştürmüştür. Bu yıllarda Rönesans yazarları Giovanni Boccaccio ve Rabelais’ın mistisizminden, Nietzsche’nin ve Heidegger felsefi görüşlerinden, postmodern roman tekniklerinden etkilenmiştir.

 

Yavaşlığın yazarı

Kundera’nın romanları sonbaharın hizasındadır. Cümlelerin altında hüznün felsefesi yatar. Ülkesinden sınır dışı edilmesi ve başka bir ülkede mülteci olarak yaşamak zorunda kalması büyük bir travmanın dilimleri olarak karşımıza çıkar. Yarım kalmış hevesler, aşklar, dostluklar; birbirine düğümlenmiş notalar halinde sayfalar boyunca uzar. O sararmış notalardan yayılan birbirinin içinde uyuklayan hisleri tüm sıcaklığıyla hissedebiliriz.

Kundera, üst kurmacalarına yerleştirdiği bu melankoli kümelerinin içine mutlak suretle kadın- erkek ilişkilerini koyar.

 

Genellikle esas kahraman çapkın, entelektüel bir erkektir. Bu karakter, kadınları yaralarından yakalayarak onlara aşkı öğrettikten sonra yaralarını büyütür. Bu noktada karmaşa başlar ve olay zinciri ilerledikçe yeni karmaşalar peydahlanır.

 

Kundera, yavaşlığın yazarıdır. Kahramanların usul adımları, hayatın sadeliği, zamanın büzülmesi, diyalogların felsefi uçları ve boşlukların köşeleri bu yavaşlığı canlı tutar.

Onun romanlarını Vltava Nehri’nde hafifçe ilerleyen yalın bir sandala benzetebiliriz. Bu sandal; asırları, insanları, renkleri, binaları, eşyaları ve duyguları birbirine berkiterek uzayan tarihi şehir Prag’ın hem geçmişinden hem bugününden geçer.

 

İhtişamlı, yüksek tavanlı apartman dairelerinin pencerelerinde şehvani hislere bulanmış vaziyette yağmuru izleyen âşıkları görürüz. Evlerden ve sokaklardan melodiler, sigara dumanları, loş ışıklar, tiz sloganlar yükselirken Prag’ın gecesi ve gündüzü, baharı ve kışı birbirine katışır.


Soğuk savaşın izleri

Kundera’nın romanlarında İkinci Dünya Savaşı’nın ve peşinden gelen soğuk savaş döneminin izlerini mekânlarda, olaylarda ve ilişkilerde görmek mümkündür. Bu sahneleri bazen ironi, bazen kara mizah ve bazen de kendi acı tecrübeleriyle doldurur.

 

Onun karakterleri hayata çocuksu bir saflıkla bakan, karmaşık ruhlu, güzel konuşan, hız yerine hazzı önemseyen, dış âlemin ritmine ayak uyduramayacak kadar duygulara gömülmüş, yabancılaşmanın her evresiyle tanış olan insanlardır. İçlerindeki karanlığın ve kargaşanın farkındadırlar. Düğümleri çözmeye çalıştıkça kendi dünyalarına daha çok saplanırlar.

 

Kundera; aşk, ölüm, siyaset ve belirsizlikler üzerinden hayatı sorgular. Derin psikolojik tahlillerin içine dört yanı dikenli izahatlar, felsefi pasajlar, katmanlı itiraflar ve vurucu aforizmik tümceler ekmeyi sever. Karakterler, görünmez çarmıhlarda defalarca can verir. Yasaklar ve günahlar yemeklerin kokusuna siner. İçeride bunlar olurken dışarıda yaşam devam eder; güneş batar, yağmur yağar, kuşlar uçar, piyano çalarken Ruslar Prag’a girer ve var olmak dayanılmaz bir hale alır. Tüm bunlardan kaçmak için hafifliğe inanmak gerekir.

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Dosya Yazıları

Şule Yayınları’ndan çıkan son öykü kitabı Fantastik Şeyler ile okuyucu ile yeniden bir araya gelen Naime Erkovan, edebiyatın toprak sahasına adını ilk olarak Beşinci Düğme ile yazmıştı. Aynı eserinde “Her şey gezegenlerin konumu yüzünden’’ diyordu Erkovan. O sebepten mi yoksa başka nedenle mi bilmem, ama önemli bir mevzu bence de.

Hikâyenin ne işe yaradığı, varoluşumuzda neye denk düştüğü, neleri üstlendiği hâlâ cevabı aranan sorular. Kendi adıma varlığımızı hikâyelerle inşa ettiğimize, bir özne olarak kâinatı dolduran her şeyden ayrıştığımız andan itibaren, öz benliğimizde daha derinlere doğru bir tür geri çekilme hamlesi yaptığımıza inanıyorum.

Ülkemizde son yıllarda en çok gündeme gelen yazarlardan biri Uzak Doğulu yazar Han Kang olmalı. Layık görüldüğü Uluslararası Man Booker Ödülü dışında yurtdışındaki çeviri -hadi böyle adlandıralım- “skandalıyla” da gündemden düşmedi yazar ve İngilizceye çevrilen ilk kitabı Vejetaryen.

Kelimeler üzerine düşünmeyi, kelimelerle yeni kelimeler üretmeyi seviyorum. Kelimelerin sözlük anlamları ve sonrasında kazandıkları anlamlar her zaman ilgimi çeker. Metinleri okurken cümlelerin sadece yan yana gelen kelimelerden ibaret olmadığını düşünürüm.

Bir çocuk için bir kitabı anlamlı kılan ve heyecanla okumasını sağlayan şeylerden birisi içindeki macera ve mizah sosudur. Eğer bunu günlük hayatın akışına boyayabilirseniz bu çocuk için daha cazip bir kitaba dönüşür elbette. Selçuk Ceyhan’ın yazdığı Dünyayı Kurtaran İnek romanının da yaptığı tam olarak bu.

 

Kulis

“Jack London’ın Unutulmaz Bir Romanını 40 Yıl Sonra İngilizce Aslından Çeviriyoruz”

Henüz bir yaşını doldurmamış bir yayınevi Kutu Yayınları. Hikâyesini anlatır mısınız?

ŞahaneBirKitap

Birkaç sene önce, yazar arkadaşlarla oturup şu meseleyi tartışmıştık: Yazdıklarımızı hiç kimsenin okumayacağını bilsek, yine de yazar mıydık? “Okur” olmadan yazdıklarımız bir işe yarar mıydı? Hele ki okuruyla konuşan, okuru da kurmacanın içine davet eden, hatta onu hikâyesinin bir kahramanı haline getiren yazarlar ne yapardı okur olmasa?

Editörden

Doksanlı yılların sonu olmalı. Yaşadığım taşra şehrinde sadece bir tane olan müzik mağazasına gidip gelip Pink Floyd’un The Dark Side of the Moon albümünü soruyordum sürekli, geldi mi gelmedi mi diye… Çünkü müziğin bir kaset ya da CD marifetiyle dinlendiği zamanlardı ve sevdiğiniz bir grubun albümünün çıktığını duymanız ayrı dert, o albümün sizin yaşadığınız şehre ulaşması ayrı dertti.