Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

   

Şahane Bir Kitap


Şahane Bir Kitap

Kanon mu edebiyattan, edebiyat mı kanondan?




Toplam oy: 1323
Kolektif
Kolektif Kitap

Kanon… Müphem bir sözcük… Jale Parla sorar: “Kanon, müzikte olduğu gibi aynının tekrarı mıdır, yoksa dini kanonlarda olduğu gibi benzerlerinin bulunup eski listelerin genişletilmesi midir, yoksa Toledo Kanonu’nun önerdiği gibi, eski anlatıların yeniden ve çağın gereklerine uygun olarak harmanlanması mıdır? Hangisi olursa olsun, sözcük, muhafazakarlık ve değişim arasındaki gerilimle yüklüdür.”  Sözgelimi bir kanon olarak Don Kişot’a bakalım. Don Kişot bir edebiyat kanonu eleştirisidir. Bir kanonu eleştiren kanondur. Öyleyse sözcüğün içinde barındırdığı gerilimin hakkını, müphemliği imlediği eser bizzat kendisiyle vermektedir. Edebi bir paradokstan söz ediyoruz kısacası. Kendi içine kapanarak, git gide azalıp yok olan değil, değişen genişleyen ve bunu yaparken de sürekli surette köklerinden beslenen bir tür edebi süreç. 'Kökü mazide olan ati'yi anıştırır gibi. Ancak günümüze gelindiğinde sürecin karmaşası doruklara ulaşır. Merkezde duran ne, ya da bir merkezden söz etmek gerçekten mümkün mü? Öyleyse neye göre kanon, neye göre kanon değil. Edebiyatın üzerine topyekun düşen bir huzursuzluk, bir endişe gölgesidir kanon. Bir o kadar da eğlencelidir tabii. Nereden çıktı peki şimdi bu kanon tartışması? Elbette son günlerin en dikkat çekici çalışması olan Grafik Kanon'dan. 

 

 

 

 

Kanon tartışmasını bir kenara bırakıp kitabın içeriğine şöyle bir göz attığımda, mest oluyorum tabii. Genç ve hevesli bir yayınevinin titiz zarafeti, aynı derecede genç, hevesli ve başarılı çevirmenler, ana akımın dışında kendine yer bulmuş çok önemli illüstratörler ve uygarlık tarihine damgasını vurmuş edebi anlatılar buluyorum Grafik Kanon'un sayfalarında. Üç cilt olarak tasarlanmış çalışmanın ilk cildi elimizdeki.

 

 

 

 

 

 

 

 

Her çizime geçmeden önce, sözkonusu eser, içeriği, yazarı hakkında kısa ama doyurucu açıklamalar, onu çizgiye döken sanatçıya dair de bilgiler veriliyor. Ardından da çizgi-hikaye geliyor. İnsanlığa yazıyı getirerek uygarlık tarihini başlatan Sümerliler’in Gılgamış’ıyla açılış yapıyor Grafik Kanon. Gılgamış günümüze ulaşan en eski destan, en eski edebi anlatı. Burada Gılgamış’ın Anatanrıça İştar’ın aşkını nasıl reddettiğinin çizgi-öyküsünü okuyoruz. Bu büyük, görkemli, karmaşık ve son derece eril anlatının ardından bir Kızılderili halk masalı geliyor. Doğanın bir parçası olan insan yıldızların oluşumuna dair, evrende durduğu yere dair nasıl bir hikaye anlatmıştır kendine? Kır Kurdu ile Çakıltaşları, buna cevap veriyor. Bu halk masalının ardından da sırasıyla İlyada, Odysseia, Sappho’nun şiirlerinden parçalar, Mahabharata, Don Kişot, Yitik Cennet, Candide,  ve daha niceleri geliyor. Mevlana’nın yedi öğüdü, Bin Bir Gece Masalları’ndan iki masal,  İnka ve Maya anlatıları da yer buluyor kendine. Bazıları daha önce yayımlanmış çizgi-hikayelerden alıntı, bazıları ise sadece bu seçki için hayata geçirilmiş. Ancak hepsinin ortak özelliği altın çağını yaşayan illüstrasyonun şahane örnekleri olmaları.

 

 

 

 

 

 

 

 

Çalışmanın editörü Russ Kick, çizerlerden kaynak materyale sadık kalmalarını ve olayları gelecekteymiş gibi yansıtmamalarını istemiş sadece. Kanon tartışması açısından da anlamlı bir tercih. Geçmişin inşası bugünü de, geleceğe dair fikirleri de barındırmıyor mu zaten içinde. Bugün kafamızı çevirip edebiyat kanonu olarak kabuledilegelen eserlere bakıp çağa dair bir kanon değilse de, bir kanon ruhu çıkarmak mümkün olabilir belki, şart mıdır, o da tartışılır tabii.

 

 

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Şahane Bir Kitap Yazıları

Haruki Murakami’nin Türkçeye yeni çevrilen romanı Dans Dans Dans’ını Renksiz Tsukuru Tazaki’nin Hac Yılları ve Yaban Koyununun İzinde romanlarıyla birlikte değerlendireceğim. Dans Dans Dans’la Yaban Koyununun İzinde’nin kahramanı aynı. İki roman boyunca onun başından geçmiş türlü olayları okumamıza rağmen, ismini halen bilmiyoruz.

Rumen düşünür E. M. Cioran, kendisiyle yapılan söyleşilerden mürekkep bir kitap olan Ezeli Mağlup’taki söyleşilerinden birinde, kendi yazma serüveni üzerine şunları söyler: “Eminim ki eğer kâğıtları karalamasaydım, uzun zaman önce kendimi öldürmüş olurdum.

Amerikan psikolojisi ve varoluşçu psikoterapinin önde gelen isimlerinden Rollo May, Yaratma Cesareti adlı o pek ünlü kitabında, modern-kapitalist sarsıntı çağının bizleri bir şeyler yapmaya, üstelik yeni bir şeyler yapmaya çağırdığından bahseder.

Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemine dair ilgi, Diriliş Ertuğrul ve Kuruluş Osman gibi dizilerin de etkisiyle son günlerde iyice arttı.

Siyaset Bilimi Profesörü Mim Kemal Öke’nin tarihi romanı Biat - Bir Turgut Reis Hikâyesi, okuyucularıyla buluştu. Adından da anlaşılabileceği gibi romanın ana ekseninde, yazarın çocukluğundan bu yana “kahramanı” ve “rol modeli” olarak nitelediği, deniz korsanlığından Osmanlı döneminde “Akdeniz leventleri kaptanlığına” kadar yükselen Turgut Reis’in yaşamöyküsü yer alıyor.

 

Kulis

''Roman, Tanpınar'la kendim arasında bir med cezir''

ŞahaneBirKitap

Haruki Murakami’nin Türkçeye yeni çevrilen romanı Dans Dans Dans’ını Renksiz Tsukuru Tazaki’nin Hac Yılları ve Yaban Koyununun İzinde romanlarıyla birlikte değerlendireceğim. Dans Dans Dans’la Yaban Koyununun İzinde’nin kahramanı aynı. İki roman boyunca onun başından geçmiş türlü olayları okumamıza rağmen, ismini halen bilmiyoruz.

Editörden

Ülkelerin edebi gündemiyle siyasi gündeminin kesiştiği yerlerin az olduğu düşünülür. Uzaktan bakınca öyledir de aslında. Edebiyat, elindeki en büyük imkân olan “zamandan ve mekândan” bağımsız olma lüksünü kıyasıya kullanır. Bir kitabın yazıldığı koşullar önemlidir ama o kitap yazıldığı zaman ve mekânı da aşarak, dünya edebiyat hafızasının bir yerlerine yerleşir.