Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Eleştiri

Eleştiri

Kaygan bir zemin



Toplam oy: 699
Barlas Özarıkça
Encore
Kaçkınlar Kahvehanesi, hayat kadar karmaşık; sizinle inatlaşıyor. Kolay lokmaları sevmeyen, yeniliğe ve keşfe açık okurlar için yazılmış bir roman.

Yazarın okuru ne kadar zorlamaya hakkı vardır? Peki, öfkesini okura ne kadar yansıtmalıdır? Kime öfkelidir yazar? Hayata mı, edebiyat çevresine mi, okuyana ya da okumayana mı? Barlas Özarıkça'nın bilinç akışı tekniğiyle yazdığı yeni romanı Kaçkınlar Kahvehanesi, benim bilincimi bu sorularla doldurdu.

 

1980’lerde yazdığı ilk romanı Ters Adam Encore Yayınları tarafından tekrar basılınca duydum Özarıkça'nın ismini. Kayıp romanı keşfeden ve editörlüğünü üstlenen Ahmet Ergenç'in ve yayınevinin işbirliği ve bu romanın edebiyat dünyasına yıllar sonra yeniden tanıtılması bir hayli önemliydi. Üstelik yazarın adı Oğuz Atay'la birlikte anılıyor, kitabın Oğuz Atayvari bir havası bulunduğundan bahsediliyordu. Özarıkça, Atay’la bir hayranı olarak tanışmış, sonra onunla sıkı bir ahbaplık kurmuştu. Bu bilgi Özarıkça’ya yönelik merakı iyice kamçılıyordu. Peki, böyle bir yazar nasıl olup da edebiyat dünyasının gözünden kaçmıştı? Bu kayboluş öyküsü ister istemez, gözden kaçırdığımız başka yazarlar da bulunabileceğini düşündürüyordu.

 

İlk romanı Ters Adam'da 1980 sonrasında oluşan siyasal, toplumsal ve ahlaki durumu anlatıyor ve eleştiriyordu Özarıkça. Gerçekle hayal arasında zamandan zamana savrulan, birbirinden öfkeli kahramanlarıyla bir karşı duruşu, bir alaycılığı, bir şenlikli öfkeyi dile getiriyordu. Bir yanı Tutunamayanlar'a, bir yanı Tehikeli Oyunlar'a, bir yanı Aylak Adam'a varan ve erkek dilinde handiyse kaybolan bir “adam” romanıydı. Yeni romanı Kaçkınlar Kahvehanesi'nde ise okuruna daha kaygan bir zemin sunuyor yazar. Bu defa 2000’lerin kapitalizmini, insanların göründükleri gibi olmayışlarını, ahklakın askıya alınmasını, güven denilen hasletin ortadan kalkmasını, iyilik ve kötülük arasındaki sınırların belirsizleşmesini eleştiriyor. Bu manzarada bir dedektif görevi üstlenen okur, doğru yolu bulmaya çalışıyor. Ama diğer yandan da, yazar romanın okuru yormaya ant içmişçesine zorlayıcı kurgusuyla ona bir tür meydan okuyor. Özarıkça’nın edebiyat serüvenini bildiğim için belki de, 30 yıl süren ilgisizliğin acısının bir okur olarak benden çıkarıldığını hissediyorum.

 

Babür Tayga'nın yaşadığı hayatın gerçek olmadığını, bir kurgunun içinde yaşadığını anladıktan sonra kendini bulmak için Atlantik Otel’e yerleşmesiyle başlıyor hikaye. Atlantik Otel bir temizlenme mahalli ve dönüşü olmayan bir yolun başlangıcı… Babür kendisini kurgudan arındırdıktan sonra yoluna nasıl devam edeceğini bilmiyor. İşini, eşini, çocuğunu, sevgilisini, bağlı bulunduğu kurumu ve statüsünü geride bırakıp yeni ve hakiki bir başlangıç yapmak istiyor. Atlantik Otel bir nevi Unutma Bahçesi gibi önceleri. Ama sonra dünyevi yaşamdan ötede bir yerde, bir adada başka bir kurmacanın içerisinde buluyor Babür kendisini. Oraya gelmeyi de kendisinin istemediğini, hasta olduğu düşünüldüğü için oraya kapatıldığının dahi sonradan fark ediyor. İnsanın bulunduğu her yerde bazı küçük hesapların döndüğünü gözümüze sokuyor. “Madem öyle,” diyor ve oyunu bozmak için ayaklanma çıkarmaya koyuluyor. Ama ayaklanmadan önce yapılacak işler var. Sistemin içinde yaşayamayan insanların o sistemi çökertmek için evvela bütün sistemin bilgisine vakıf olması gerektiğini düşünüyor. Babür sistemden kaçmaya çalıştıkça içine çekiliyor ve sonunda… Sonunu siz görün… 

 

Tabii bulmaca çözmeyi, komplo teorilerini seviyorsanız, Özarıkça tam size göre bir meseleyi, güncel ve enteresan bir konuyu ele alıyor; ancak bu meseleyi okur için ince işçilik gerektiren alabildiğine zahmetli bir yolla anlatıyor. Tam zamanlı bir okur olmanızı ve aklınızı yalnızca ona hasretmenizi talep ediyor. Dalgınlığınıza gelen bir ayrıntı yüzünden defalarca başa sarmak zorunda bırakıyor sizi. Dil ise kimi zaman şiirin kıyılarını yokluyor, kimi zaman alabildiğine dünyevi.

 

Kitabın ikinci kısmında ise başkalarının hayatlarını hikayelendiren Kemal Kamu ile tanıştırıyor bizi Özarıkça. Uzun uzun Babür’le Kemal arasında bir bağlantı arıyorsunuz üstlendiğiniz dedektiflik rolü gereği... Bir yandan da Kemal’in hikayelerini yazmaya çalıştığı insanlarla haşır neşir oluyor, tarihi ve edebi kişilerle tanışıyorsunuz. Kendisinden bahsederken savruk ve dağınık bir dil kullanan yazarın, başkalarının hayatlarına karşı takındığı “edepli” tutum karşısında şaşkınlığa uğruyorsunuz. Sizli-bizli dil mesafenin ve kendine çekidüzen verme ihtiyacının ifadesi oluveriyor. Bu savrulmalar arasında okur olarak kendinizi bulmanız iyice zorlaşıyor.

 

Bu roman hayat kadar karmaşık. Sizinle inatlaşıyor. Kolay lokmaları sevmeyen, yeniliğe ve keşfe açık okurlar için yazılmış bir roman Kaçkınlar Kahvehanesi. Şansını denemek isteyen gayretli okur, bu romanda peşine düşeceği bir meseleyle mutlaka karşılaşacaktır.

 


 

* Görsel: Sammy Slabbinck

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Bir metni nasıl anlamalıyız? Metinde geçen kelimelerin tek tek anlamlarını bir araya getirerek bir metni anlayabilir miyiz? Keşke bir metni anlamak bu kadar basit olsaydı değil mi? Niçin ihtiyaç duyuyor insanlar ironiye? Yani bir yazar ne söylemek istiyorsa onu ifade etmiyor da niçin Eski Yunanca’da “kandırmak” anlamına gelen bir fiilden türetilen “eironeia”dan kaynaklanan ironiye başvuruyor?

Mehmet Eroğlu İyi Adamın On Günü’nü 2019’da yayımlamıştı. Üç ay içinde yazdığı Kötü Adamın On Günü’nü ise, 2020’nin başında çıkardı. Benzer atmosferlere sahip her iki roman da. İkisinin de kahramanı aynı: Sadık. Kötü Adam’da ismini değiştiriyor; Adil oluyor bir süre, sonlara doğruysa Öcal. Fakat itkileri, tepkileri, düşünceleri üç aşağı beş yukarı aynı, “iyi Sadık”la, “kötü Sadık”ın.

Geçtiğimiz günlerde Yapı Kredi Kültür Sanat’ta, hıncahınç dolu bir salona sığamayıp kapının dışına, oradan da merdivenlere taşan bir söyleşiye katıldım.

“Hiçbir şey dikkat çekme arzusu kadar sıradan değildir.” 

William Shakespeare

 

“Testi içindekini sızdırır”

Mevlana

 

Çocuklar öldüğünde dünyadaki rüyalar da azalıyor olabilir. Dünya üzerindeki rüyalar azalınca da benim uyku sürem düşüyor. Testiyle bakışmamızın üzerinden tam 7 saat geçti. Tekli koltuğun karşısında kütüphanemin yanında, masamda üzeri başka çağlardan gelmiş gibi desenlerle bezeli bir testi bulunuyor.

 

Kulis

“Öldürme Üzerine Kısa Bir Film Bana İlham Veren Başlıca Yapıt”

ŞahaneBirKitap

Son yıllarda, sürekli dile gelen bir soru var edebiyat çevrelerinde: Öykü yükseliyor mu? Şiirin ulaşılmaz yeri ve romanın tükenmeyen gücünün yanında öykü türü hep bir muammanın kucağında dolaşıyor hâlbuki. Düne, bugüne, hatta yarına baktığımızda öykünün, özellikle Türk edebiyatında, hep arada kalmış bir konumda olduğunu görüyoruz.

Editörden

Edebiyatın kendine özgü mekânları vardır. Muhitler burada bir araya gelir. Mahfil olurlar. Okumak ve yazmak yalnızlık ister. Ama okuduğunu ve yazdığını paylaşmakla görevlidir her tutkulu okur ve yazar. Okumak soylu bir eylemdir. Yazmak ise o eylemi bambaşka kişilerle paylaşma işlemidir. Goethe, “Seni anlayacak bir kişi bile bulduysan ciltler dolusu yaz” der.