Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Eleştiri

Eleştiri

Önemli Olan Kimin Kazandığı Ya Da Kaybettiği Değil, Kimin Daha Çok Dayak Yediğidir!



Toplam oy: 1416
Murat Menteş
İletişim Yayınevi

Alper Canıgüz, Emrah Serbes, Murat Menteş... Bazen bir kitap okursunuz ve yazarının misyoneri kesilirsiniz; bu üç yazar da benim misyonerlik dönemlerimin kahramanlarıdır. Onuncu yılında 10. baskısını yapan Alper Canıgüz’ün Tatlı Rüyalar’ını ailem ve arkadaşlarım arasında elden ele dolaştırmıştım. Emrah Serbes’in Erken Kaybedenler’ini okumamla Ankara Polisiyelerini hatmetmem bir oldu ve aynı misyonerlik süreci yinelendi.

Dublörün Dilemması’yla namını duyduğum Murat Menteş’le ise Korkma Ben Varım sayesinde tanıştım; böylece misyonerlik kervanıma bir yazar daha katılmış oldu. İçimden sürekli tekrar ettiğim bu üç yazarın birbirlerini hararetle izleyen arkadaşlar olduğunu ve yeni kurulan Afili Filintalar blogunda (www.afilifilintalar.com) Onur Ünlü ile Murat Uyurkulak’ın da aralarında bulunduğu on beş kişilik yazar kadrosunda bulunduğunu yeni öğrendim.

İlkin bir şiir kitabı (Kuzgun’un Gölgesi, 1999) yayımlayan Murat Menteş, sonrasında yazılarını bir araya getirdiği Kaosa Mütevazı Bir Katkı’da (2001) medyanın yıkıcı etkileri, Aynalı Barikatlar’da (2003) terör üstüne kafa yormuştu. Gözden kaçan üç kitaptan sonra ilk romanı Dublörün Dilemması ile de büyük ilgi görmüştü. Geçen yıl yayımlanan Korkma Ben Varım’la ise romanda iddialı olduğunu kanıtlıyor. 

Korkma Ben Varım’ın dört ana karakteri var: Fu, Müntekim Gıcırbey, Şebnem Şibumi, Hayati Tehlike. Tek başına iktidara gelen Performans ve Azim Partisi’nin kurduğu Gönül İşleri Bakanlığı’nın basın müşaviri Fuat Atıf Tufa (Fu), liseden arkadaşı Gıcırbey’e Bakanlık Heyetinin katledilişini araştırırken rastlıyor. Müntekim Gıcırbey, Ruhiye Teyze, Cin Jajha ve Sudanlı doktor Abdülcabbar ile bir çeşit amme hizmeti veriyor; belli bir ücret karşılığında belaya uğramış, başına dert açılmış insanların intikamını alıyor. Tarih okumuş, sözleşmeli işçi olarak girdiği televizyon fabrikasından kovulunca patronu Namık Mıknatıs’tan intikam almak isteyen Şebnem Şibumi’ye âşık olan Müntekim Gıcırbey, aşkını onaylatmak için Gönül İşleri Bakanlığı’ndan AŞKart alıyor ama nafile. Şebnem Şibumi kendini Enver Paşa olarak tanıtan ve mafya babası Atom Bombacıyan’ın himayesinde çalışan Hayati Tehlike’ye gönlünü kaptırıyor. Mafyanın tehdit tarzını romantik bir üslupla taklit ederek etkilediği Şebnem Şibumi’den telekinezi gücüne sahip bir oğlu olduğunu, mafya için çalıştığını ve hayatına dair daha birçok ayrıntıyı saklıyor Hayati Tehlike. Bu yalan girdabından çıkmaya çabalarken de, sevdiği kadının babası eski polis memuru Şerif Şibumi’nin, Bakanlık Heyeti’nin katledilmesinden kendisini sorumlu tutan Fu’nun ve âşık olduğu kadını elinden çaldığını düşünen Gıcırbey’in intikam oklarına maruz kalıyor.

Asıl kahraman, romanın sonuna doğru ortaya çıkıyor. “İyi” kahramanlarla özdeşleşmeye alışık okuru allak bullak edercesine, kötü adam Hayati Tehlike’nin başındaki bu hercümerçten kurtulup kurtulamayacağını dinmeyen bir iştahla merak etmemizi sağlıyor Murat Menteş. Ki kötünün de felsefesi var Korkma Ben Varım’da. Sözgelimi Hayati Tehlike’yi aralarına katılmaya ikna eden Atom Bombacıyan’ın felsefesi ve retoriği okuru da etkiliyor: “Tutarlılık şahsiyetsizliği kamufle eder. Buna karşılık, muktedirler kendileri hakkında kolayca yanılırlar. Sıra dışılık da, sıradanlık da hayatın sonsuz gizeminin parçalarıdır. Ivır zıvırın peşinden koşan bir açgözlü mü olacaksın, paha biçilmez şeylere burun kıvıran bir müşkülpesent mi? Kulağa hoş gelen yalanlar seni yufka yürekli bir köleye çevirebilir. Kısacası, karara varmak için elimizde yalnızca sezgi ve hislerimiz vardır. Fikirler, düşüncelerden doğmaz. Bilginin asıl fonksiyonu, duygularımızı değiştirmesidir. Zihniyet, hissiyata tabidir.”

Dört ana karakterin dışında yan karakterlerle beslenen hareketli bir yapısı var Korkma Ben Varım’ın. Dört bölümde dört ana karakterin birinci tekil anlatımına yaslanıyor kurgu. Bunun yanı sıra yan karakterler de zaman zaman sözü devralıyor. Böylece olayları yan karakterlerin gözünden görmemizi sağlayarak algılayışımızı genişletiyor ve onların hikâyelerini de harmanlandığı çok katmanlı bir metin kotarıyor Murat Menteş. Öyle ki papağanları ve kedileri bile konuşturuyor.

Hatta Gıcırbey’in papağını Huduni’nin kendi hikâyesini anlattığı bölüm, edebiyat tarihimizde bir ilke de imza atarak, çizgi roman tekniğiyle hazırlanmış. Uykusuz çizerlerinden Ersin Karabulut, bu bölümü çizmekle beraber kitabın kapağını da kotarmış.

Yazarın iki romanı arasındaki organik bir bağı göstermesi açısından Fu’nun, Dublörün Dilemması’nın baş kahramanlarından Nuh Tufan’ın lisede kurduğu Afili Filintalar çetesinin üyesi olması ve zamanında Nuh Tufan’la birlikte Gıcırbey’i de çeteye dahil etmeye çalışmasının önemli bir anekdot olduğunu belirtmeden geçmeyelim.

Romanın birçok kahramanı okurla konuşuyor ve bir roman okuduğumuzun altını çiziyorlar sık sık. Sözgelimi, Gönül İşleri Bakanlığı’nın özel kalem müdürü Ezel Zelzele, “Elinizdeki kitabı okumaya devam etmeyin. Atın gitsin. Çok ciddiyim. Değerli vaktinizi boşa harcamayın. Yazıktır,” diye uyarıyor okuru. Arada bunun gibi yabancılaştırma efektleri kullanarak okurla şakalaşmayı sevdiğini söylüyor Murat Menteş. Ezel Zelzele’nin uyarısını dikkate almayan okura her ara başlığın öncesindeki epigramlarla, Fu’nun ağzından Çin atasözleriyle, gansterlerin bilgece sözleriyle altı çizilecek, akılda tutulmaya değer cümleler verdiği gibi bir hayat bilgisi kitabı sunuyor âdeta. Şebnem Şibumi’nin tarihsel anekdotları, Hz. Muhammed’in kedilerinden Mozart’ın nerede gömülü olduğuna kadar, roman kişilerinin edimlerine yedirilmiş birçok ‘genel kültür’ kırıntısıyla okurun açlığını doyursa da, kanımca bazen boğucu da olabiliyor. Emrah Serbes’in, “Korkma Ben Varım’da on romanlık malzeme var. Ama bence bir romanda beş romanlık malzeme olması lazım, on fazla. Yarın bir gün elden ayaktan düşersen, yazamayacak hale gelirsen ne yapacaksın. İdareli yazmak lazım,” ironik ifadesine yer yer katılmadan edemiyor okur.

 “Bu kitapta anlatılan olayların hepsi gerçektir ama hiçbiri henüz cereyan etmemiştir” cümlesiyle başlayan bir romandan neler bekler insan? Nelerle karşılaştığına şaşırır, neleri göremediğine hayıflanır? Belki de en makbulü beklentisiz, önyargısız –hatta daha da ileri gidelim– hissiz ve kitap okurunun haklarını da (sayfa atlama, bitirmeme, tekrar okuma, canının istediği yerde okuma, çöplenme, yüksek sesle okuma, susma, vb.) bilerek başlamaktır bir romana.

Böyle bir ruh haliyle başladığım ve haklarımı âlâsıyla kullanarak canımın istediği yerde, yüksek sesle ya da susarak, altını çizerek, hızlı ya da yavaş okuduğum Korkma Ben Varım’ı, çok katmanlı, hayal gücü pırıltılı, eğlenceli bir roman okumanın verdiği memnuniyetle bitirdim. Dublörün Dilemması’nın Yavuz Turgul tarafından filme çekilmesiyle ilgili bir gelişme olup olmadığını bilmesem de Korkma Ben Varım’ı, Paramparça Aşklar ve Köpekler’in (Amores Perros) yönetmeni Alejandro González Iñárritu’nun objektifinden görmeyi hayal etmek ve Murat Menteş’in yayımlanacak yeni şiir kitabı Garanti Karantina’yı merak etmek gibi başka okur haklarımı da kullanabilirim sanırım.

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Neil Gaiman’ın çağımızın hikâye anlatıcıları için bir tür süperstar olduğunu söylemek sanıyorum yanlış olmaz. En azından konu fantastik kurgu olduğunda türün pek çok gediklisi bu tanıma itiraz etmeyecektir.

Hollandalı Rönesans ressamı Pieter Bruegel; hayatı boyunca yer yer karanlık, düşündürücü ve etkileyici işleriyle öne çıkan, sanat tarihinde oldukça önemli yer edinmiş, usta diye addedilen bir isim. Çalışmaları arasında, zamanın ve mekânın ötesine geçen, günümüzde hâlâ adından söz ettiren birçok resim var ve bunlar edebiyattan sinemaya birçok eserin de esin kaynağı oldu.

 

“Velhasıl, diyeceğim o ki Tanrı’nın oğlunun ete kemiğe bürünmesindeki bereketin üstünden bin üç yüz kırk sekiz sene geçtikten sonra, İtalya’nın diğer tüm güzelliklerini gölgesinde bırakan muhteşem Floransa’ya ölümcül veba çıkageldi.”

 

Connell fakir bir genç. Üstelik annesi hoşlandığı kadının, Marianne’in evinde çalışıyor. Connell’ın Marianne’le ilişkisi, Connell’ın kendi kendine koyduğu yasaklarla sınırlandırılmış durumda; çünkü Connell,–Y kuşağının asla izlemediği– olasılıkla ailesinin evinde rastladığı, soap-opera’lardan gördüğü kahramanlardan öğrendiklerini tekrarlıyor.

“Her yerde olduğu gibi Fransa’da da bir artistin eserleri Bila kaydü şart hürmet görmesi için vefat etmiş olması lazımdır” diyor Fikret Mualla, Semiha Berksoy’a yazdığı bir mektupta.

 

Kulis

Ekrem Demirli: ''Kuşeyri, ilahi kitaba 'Sevgilinin Mektubu' gibi bakıyordu''

ŞahaneBirKitap

Amerikan psikolojisi ve varoluşçu psikoterapinin önde gelen isimlerinden Rollo May, Yaratma Cesareti adlı o pek ünlü kitabında, modern-kapitalist sarsıntı çağının bizleri bir şeyler yapmaya, üstelik yeni bir şeyler yapmaya çağırdığından bahseder.

Editörden

Deniz denildiğinde aklıma hep Küçük Kara Balık geliyor. Üstelik, Samed Behrengi’nin bu hüzünlü küçük öyküsü, yosunlarla kaplı bir kayadan göllere dökülen, oradan da nehir nehir denize açılan bir öyküdür. Elbette denizden daha fazlasını anlatır. Yine de büyük denizi özleyen küçük bir balık imgesi, insanın dünyadaki yolculuğunu anlatmada bana hep eşsiz bir metafor olarak görünmüştür.