Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Eleştiri

Eleştiri

PAYİTAHT-I ZEMİN’İN (DÜNYANIN BAŞKENTİNİN) PLAN VE HARİTALARI



Toplam oy: 685
Ayşe Yetişkin Kubilay
Denizler Kitabevi

Coğrafyayı anlamak için harita olmazsa olmazdır. Harita kelimesi Grekçe “chartestir”den Arapça yoluyla dilimize geçmiş, harita kelimesinin harta, hartı şeklinde kullanımı da muhtemelen Piri Reis ile gelişmiştir.

Türkler’in harita ile ilgisi Kaşgarlı Mahmud’un Divânü Lugati’t-Türk’teki dünya haritası ile başlar. Fatih, dünyanın haritalarını çizdirmiş, Türk haritacılığı Piri Reis ile zirveye çıkmıştır. İstanbul’da “esnâf-ı haritacıyân” adı verilen, birkaç dil bilen topluluk hazırladıkları haritaları gemicilere satarlardı. Ancak haritacılık bizde Batı’da olduğu gibi fazla gelişmemiş, Osmanlı İmparatorluğu’nun ve İstanbul’un haritalarının çoğu Avrupalılar tarafından çizilmiştir.

Batı’da bir şehirle, bir devletle, herhangi bir olayla, bir savaşla veya bir konuyla ilgili haritaların bir araya getirildiği birçok kitaba rastlarsınız. Ancak bizde bu tür kitaplar yok gibidir. Payitaht-ı zemin, yani dünyanın başkenti İstanbul’un 1422-1922 yılları arasında muhteşem görüntülerini içeren 100 harita ve plan Denizler Kitabevi tarafından “İstanbul Haritaları, 1422-1922” adıyla yayınlandı. Christoforo Buondelmonte’nin 1422 yılındaki planıyla başlayan kitap, 1922 yılına ait Jacques Pervitich’in sigorta haritasıyla sona eriyor. Harita ve planlarda İstanbul’un birbirinden muhteşem görüntüleriyle karşılaşıyoruz. Bu haritalar aynı zamanda İstanbul’un Fatih Sultan Mehmed tarafından fethinden sonra Türk idaresindeyken nasıl büyüyüp geliştiğini gözler önüne seriyor. İstanbul’un birbirinden muhteşem bir şekilde gözler önüne seren Sebastian Münster’in 1544’te, Braun-Hogenberg’in 1572’de, Jean Baptist Liebaux’un 1705’de, Johann Baptist Homann’ın 1730’da, Georg Matthaus Seuter’in yine 1730’da yayınladığı haritalar ile 1750’de yayınlanan ve yayıncısını bilmediğimiz anonim harita mutlaka görülmeli.

Erhan Afyoncu

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

-Bizet’in Je Crois Entendre Encore isimli aryası eşlik edebilir bu yazıya-

 

Koronavirüs salgınından dolayı hepimiz mümkün olduğunca evde vakit geçiriyoruz. İşe gitmek zorunda olanlarımız bile işten hemen sonra vakit kaybetmeden eve yani en güvenli mekâna bir an önce dönmeye gayret ediyor. Alışkanlıklarımız tamamen değişti. Çok değil iki ay önce yaşadığımız sosyal hayat bir ütopya kadar uzak görünüyor.

Neredeyse her ülkede 150 milyonu aşkın abonesi var; kendi televizyon şovlarını, dizilerini, filmlerini yapıyor. Son dönemde Türkiye’de insanların film izleme alışkanlığını değiştirdi. Artık pek fazla uğraşmak istemiyoruz ve onda ne varsa onu izliyoruz.

Karantina, sokağa çıkma yasağı, kısıtlamalar, “evde kal” çağrıları derken, tüm dünya olarak daha önce deneyimlenmemiş çok ilginç zamanlardan geçiyoruz.

Kulis

Postmodern Öykü Denince: Jorge Luis Borges

ŞahaneBirKitap

Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemine dair ilgi, Diriliş Ertuğrul ve Kuruluş Osman gibi dizilerin de etkisiyle son günlerde iyice arttı.

Editörden

Dünyanın çehresini değiştiren en büyük seyahat, bir odada, bir kitabın yoldaşlığında yapılan seyahattir. Kitaplardan en çok yola çıkmasını öğrenebiliriz. Ola ki hoyrat bir karakterle birlikte seksen günde dünyanın çevresinde devri daim eder, aklımızın eremeyeceği sırlara vakıf oluruz. Her yolculuk, insanın kendi içine attığı adımı biraz daha kuvvetlendirir.