Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Dosya


Dosya

Bazı Romanlar Yataktan Çıkmak İstemez, Bazısı da Gezmeyi Sever




Toplam oy: 8
Öteden beri, bir “anlatı”yı nerede okuduğumuzun sandığımızdan daha belirleyici bir etkiye sahip olduğunu düşünüyorum. Bazı okuma yeri tercihleri yazarlar ve anlatılarıyla feci biçimde çatışıyor örneğin…

“Yatağımda uzanırken dağ tırmanışıyla ilgili bir kitap okumak hoşuma gidiyor” diye yazıyor Jeanette Winterson. Nan Shephard’ın The Living Mountain (Yaşayan Dağ) adlı biyografik-coğrafi keşif kitabından söz ediyor.

 

Laf aramızda, ben de Winterson’un çarpıcı romanı “Tutku”yu (The Passion) yıllar önce bir Roma uçuşunda okumuştum. Okumaya Yeşilköy’de bekleme salonunda başlamış, uçak Da Vinci için alçalmaya başladığında kitabın son bölümüne gelmiştim. (Aslında romanın içeriğini düşünürsek, bunu belki de bir Hollanda uçuşunda yapmalıydım.)

 

İşin ilginci, o günler geride kaldı.

 

Tablet bilgisayar varlığımın ayrılmaz bir parçası haline geldiğinden bu yana yolculuklarda yanımda roman taşımıyorum.

 

Tabletten makale okuyarak veya uygulamaları karıştırarak geçiyor saatler.

 

Neyse, sadede geleyim…

 

Winterson’ın yukarıdaki sözüyle kendi hatıramı bir araya getirmemin nedeni şu: Öteden beri, bir “anlatı”yı nerede okuduğumuzun sandığımızdan daha belirleyici bir etkiye sahip olduğunu düşünüyorum.

 

Bazı okuma yeri tercihlerinin yazarlar ve anlatılarıyla feci biçimde çatıştığına inanıyorum. Bana kalırsa, kimi romanları uygun düşmeyen bir ortamda okumak tatsız sonuçlara veya “haksız” yargılara yol açabiliyor.

 

Metroda Hasan Ali Toptaş okumak mesela…

 

Belki buna “metroda Hasan Ali Toptaş okumaya çalışmak” demek daha doğru.

 

Ya da şuna ne dersiniz?

 

Bir yaz ikindisinde taşlarına su vurularak serinletilmiş bir avludaki sedire oturup J.G. Ballard’ın “Çarpışma”sını (Crash) okumaya kalkışmak…

 

Olacak şey değil!

 

Biliyorum, şimdi birçoğunuzun aklına plaja götürülüp ilk sayfası açılıp bakıldıktan sonra kapatılıp çantada geri getirilen romanlar gelmiştir.

 

Ama bir bakarsınız, aynı roman tıklım tıklım dolu ve gürültülü bir kafenin kuytu masasında su gibi akıp gider.

 

Şimdi düşünüyorum da…

 

Dostoyevski’yi hep yattığım yerde okudum. Yatakta veya koltukta.

 

Yani sanırım, öyle hatırlıyorum.

 

Ama yirmili yaşlarımın başındaydım ve Tolstoy’un Anna Karenina’sı beni rahatsız bir koltukta dik oturmaya zorluyordu. Bazı yerlerini masada notlar alarak okumuştum.

 

Julio Cortazar’ın o şahane öykülerini tekrar tekrar okudum. Nerelerde? Tabii ki, Beyoğlu’nun arka sokak kafelerinde ve cam kenarındaki masalarda…

 

Yalnız kalınan otel odaları da mükemmel bir “okuma salonu”dur ve sanırım “doğru” tercih Geoff Dyer, Tim Parks, Julian Barnes, Barış Bıçakçı gibi yazarlardır.

 

Tanpınar mı?

 

İki yıl önceydi. Huzur’u üçüncü kez Kanlıca’da İsmail Ağa Kahvesi’nin açık tarafında bir nevi kamp kurarak okudum. Masamda demlik çay, sağ yanımda Kanlıca İskelesi, arkamda İskender Paşa Camii…

 

İçim dışım “Huzur” olmuştu, güzeldi. Bana hep “uyuz” biri gibi gelmiş Mümtaz’a da öyle ısındım.

 

Uzun lafın kısası… Takılıp kaldığınız ve bir türlü arkasını getiremediğiniz romanlar için bir kez de farklı bir “okuma yeri”ni denemekte fayda var.

 

Benden söylemesi… Tabii şunu da vurgulamadan yazıyı kapatmayayım; okunmuş ve çok sevilmiş bir romanı bir sefer de “gezmeye” götürmek ayrı bir edebiyat lezzetidir.

 

Başta sözünü ettiğim yazısında (Bir Yatak, Bir Kitap, Bir Dağ) Jeanette Winterson şunu da söylüyor: “Okumak derine dalmaktır ya da yükseğe tırmanmaktır… Kendinizi kitapların şartlarına alıştırmanız gerekir.”

 

 


 

 

Kadın okurun tercihi roman

 

M. Fatih Andı’nın Roman ve Hayat adlı kitabında gördüm.

 

1940’lı yılların önde gelen edebiyat dergilerinden Çınaraltı, piyasaya hâkim yayınevi sahipleri arasında “kimler roman okuyor?” soruşturması yapmış.

 

Derginin 17 Temmuz 1943 tarihli 95. sayısında yayımlanan soruşturmada öne sürülen iddiaların çizdiği tablo pek tanıdık. Mesela “Maarif Kütüphanesi”nin sahibi Naci Kasım Açıkel’in şu sözlerini okuyunca, insan “olay” günümüzde geçiyor sanır: “Kadınlar erkeklerden daha fazla kitap okuyorlar diyemem, fakat erkeklerden daha fazla roman okuduklarına şüphe yok.

 

 

 

 


 

 

Lessing'in kedileri

 

Yazarların hayatlarında yer eden kedilerinden bahsedişleri benim için bir tür gözlem gücü ve anlatı yeteneği test sahasıdır.

 

Ursula K. Le Guin’in ve Doris Lessing’in kedilerden söz edişlerini sahici ve derin bulurum. (Bir ara not olarak da şunu söyleyeyim; sırf hoşluk olsun diye kedileri öyküleştiren popüler kitaplara ise neden bilmem, pek tahammül edemiyorum. Dikkat, yanlış anlaşılmasın; ciddi bir kedi severim!)

 

En iyisi, Doris Lessing’in Kedilere Dair adlı kitabından küçük bir parçayı buraya aktarayım: “Trafiği bir kedi aracılığı ile görmek, hepimizin arabaya her binişimizde nelere kulak tıkadığımız konusunda çok öğretici bir tecrübe. Dehşetli gürültü patırtıyı -sarsılma, gümbürtü, gıcırtı - fark etmiyoruz. Etmiş olsaydık, gri kedi gibi bizler de biraz aklımızı kaçırırdık.”

 

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Dosya Yazıları

Kavramların ve tanımlamaların çoktan buharlaşıp yok olmaya yüz tuttuğu 21. yüzyılda, “Türkçe Edebiyat-Türk Edebiyatı-Yerli Edebiyat” isimlendirmelerinden hangisini kullanmanın doğru olduğu tartışmaları da halen sürüyor. Aslında bu tartışma, içerisinde birçok soruyu barındırıyor: Kullanılan dil midir bir eseri var kılan sadece? Edebiyatı dil ile sınırlamak ne kadar doğrudur?

Zombilik müessesesine merakım The Walking Dead’in aylaklarının ekranlara hükmetmesinden çok öncelere, Romero’nun öncü filmlerine kadar uzanır ve içinde zombi olan hemen her şeyi izlerim. Haliyle Game Of Thrones final sezonu ve Avengers: End Game’in işgal ettiği gündemde gözden kaçması muhtemel Black Summer’ı es geçemezdim.

 

Boş gevezeliklere katılmayıp köşesinde bekleyen suskunlara ne zaman baksam, şöyle bir duyguya kapılırım. Sanki içlerinde muazzam bir hikâye birikmektedir. Anlatmak için bir çılgınlık anını bekler gibidirler. O an bir türlü gelmez ve onlar da dillerini tuttukça, sessizlikleri de gitgide koyulaşır. Bir hikâye oluşturup kâğıda dökmek de çoğu zaman böyle bir dürtünün sonucu mudur, bilemiyorum.

On İki Gezici Öykü, Gabriel García Márquez’in (1927-2014) gerçekler ve düşleri iç içe anlattığı büyülü gerçekçilik yaklaşımını en iyi yansıtan, onun baş eserlerinden biridir. Kitap, Márquez’in on sekiz yıl boyunca aralıkla birkaç kez yazdığı öykülerin bir araya getirilmesiyle oluşur.

 

KANSAS EYALETİ’NE KARŞI AÇILAN EDEBİ DAVA

 

Söyleşi

Sanat eleştirmeni Samed Karagöz, gazete ve dergilerde çağdaş sanat hakkında kaleme aldığı yazılarını Kamçatka (Profil Yayınları) adlı kitabında bir araya topladı. Karagöz, sanat üzerine yazarken, eleştirirken sanata karşı gösterdiği tutkulu bağlılığı ve sevgiyi hiç kaybetmeden, okuru için özel bir yol haritası da çiziyor.

ŞahaneBirKitap

Edebiyat eleştirmeni Adam Kirsch, Küresel Roman - 21. Yüzyılda Dünyayı Yazmak kitabında bir romanı küreselleştiren şey nedir sorusunun yanıtını arıyor.

Editörden

Kitaplarla ilgili internet sitelerini, dergileri karıştırdığınızda karşınıza çıkan en ilgi çekici içerik, “Hangi kitabı okumalıyım?” sorusuna verilen cevaplardır. Bu cevaplar genelde ortalama bir anlayışın yansımasıdır. Kitap okumak seçkin bir eylemdir ve kitap okuyacak kişi de, bu özel eylemi gerçekleştirmek için en “seçkin” kitabı bulmalıdır.