Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Eleştiri

Eleştiri

Aklınızın Eşiğine Davet



Toplam oy: 1024
Halil Cibran
Yaba Yayınları

Halil Cibran’ın ‘Kâfir Halil’ adlı uzun öyküsü,  Ekim 2009’da, Yaba Sahaf Cep Kitapları tarafından yayımlandı.
Kâfir Halil’in tipik bir Cibran metni olduğu söylenebilir.

Hikâyeye göre yetim Halil’in sahibi, Qezhiya Manastırı’nın zenginlik ve bolluk içinde yaşayan keşişleri ve rahipleridir. Halil, manastırın hak hiyerarşisinde alt seviyededir. Kilisenin sığırlarına çobanlık eder, kuru ekmek ve kaba döşekle ödüllendirilir. Derebeyleri, çıkarları için, Tanrı'nın adını kullanarak halkı ezen kiliseye yaslanırken, kilise halk üzerinden kazanan derebeylerinden nemalanır. Halil ise ne ruhban sınıfındakilere benzer ne de serflere.

Halil, semavi iradenin, horlanarak yaşamasına göz yummayarak gözleriyle kulaklarını açtığına, böylece ışığı görüp,  gerçeği anladığına inanır.  Sözünü sakınmadığı için rahiplerce dışlanır, nihayet zemheri ayında manastırın kalın duvarları dışına, doğanın hırçın kollarına bırakılır. Sonrası Şeyh Abbas’ın köyüne çıkan yolda verilecek irade savaşıdır. Halil, karanlık Lübnan dağlarından, gırtlağından kopup tipinin uğultusuna eklenen son çığlığını şans eseri duyan ana kız sayesinde kurtulacak ve insanlıktan arta kalan değerlerin mirasçısı olarak ana kızın köyünü içine düştükleri gafletten uyandıracaktır. Bu çabanın söze geldiği uzun monolog, Cibran’ın öyküsünün can damarında dolaşan kandır.

Monolog Halil’in kendisini öfkeyle seyreden köylülere dönerek;

 “Benim ailem ve aşiretim yoksullar ve mazlumlardır. Bu geniş topraklar da benim memleketimdir” demesiyle başlar. Şeyh Abbas, Halil’in söze giriş cümleleriyle alay edecektir:

“Senin onlardanım dediğin kimseler senin cezalandırılmanı istiyorlar ve vatanım dediğin topraklar da senin orada kalmandan hoşlanmıyor.” Bu açıklamadan itibaren Halil, köylünün  bilmesi gereken ‘gerçeği’ ardı ardına dile getirecektir:

“Cehalet içindeki halklar en şerefli evlatlarını tutuklayıp zalimlerin eline teslim eder, aşağılanmış ve onuru çiğnenmiş ülke de sevenlerine zulmeder. Fakat iyi çocuk, hastalandı diye annesini terk eder mi, merhametli kardeş, kardeşini mutsuz olduğu zaman terk eder mi? Bugün beni tutuklayıp sana teslim eden bu zavallılar kalplerindeki tohumları senin tarlana ekiyor ve bedenlerindeki kanlarını senin ayağının dibine döküyor. Yurttaşı olmamı reddeden bu topraklar da zalimleri ve despotları affetmeyerek yutacaktır. (...)”

Yazar, şair, ressam ve düşünür olan Halil Cibran’ın öyküdeki köy için kurguladığı feodal gerçekliğin deneyimlerimize yakınlığı, öykünün gerçeklikle sorunlu ilişkisini önemsizleştirir. Köye gelen yabancının değiştirme gücünün çelişkili hali, metnin bir çeşit ütopya olarak okunmasını da sağlar.

Esas olarak, aktarılan hikâyenin mekâna, zamana, olaylara ayna olma özelliği dikkat çeker. Kâfir Halil, bu haliyle, kültürel planda da insanı şekillendiren coğrafyanın, dünya için geçerli en yalın değerler alanına yaslanan, edebiyata kazandırılmış bir aydınlatma metnine benzetilebilir. Uzun öykü sona erdiğinde okur, her durumda bir seçim yapılabileceğini fark edecek, kendi koşullarında yapılabilecek seçimler üzerine düşünmeye girişecektir.

Cibran’ın metinlerinden birinde yer alan şu cümleleri hatırlayınız: "Hiç kimse size, içinizdeki bilginin şafağında halen yarı uykuda olandan bir zerre fazlasını açıklayamaz. Takipçileri arasında mabedin gölgesinde yürüyen bir öğretmen, size bilgeliğini değil sadece inancını ve sevgisini verebilir. Eğer gerçek bir bilgeyse, bilgeliğinin evine davet etmek yerine, sizi kendi aklınızın eşiğine doğru yönlendirir.”

Kâfir Halil, bir hikâyedir, ancak kurgusu itibariyle, Cibran’ın benimsediği değerlerin (bağlılık, başkalarını incitmemek, yardımseverlik, dürüstlük, adil olmak, herkesin hakkını gözetmek vb.) yarattığı dünya görüşüne, düşünürün verimi olacak paylaşım zeminini sağlama işlevi görür. Fakat tam da yukarıdaki cümlelerin işaret ettiği gibi, uzun monoloğa rağmen, metin hiç de didaktik değildir.

Tam adı Cübran Halil Cübran olan Halil Cibran, 1883’de Lübnan’da doğdu. On iki yaşında Lübnan’ın Quadicha Vadisindeki Bhserri Köyü’nden ayrılarak ailesi ile birlikte ABD’ye gitti. Sonraki yaşamı, Boston – Beyrut – Paris – New York – Boston arasında geçti.

Yüksek öğrenimini Beyrut'taki El Hikmet Medresesi'nde (Bilgelik Okulu) tamamladı.

Cibran, 1902-1908 yılları arasında yalnızca resim yaptı. 1908'de Paris'e, Güzel Sanatlar Akademisi'ne giderek üç yıl boyunca büyük heykeltıraş Auguste Rodin'in öğrencisi oldu.

İlk kitabı "The Madman-Deli" 1918’de yayımlandı. Yapıtları yirmiden fazla dile çevrildi. "The Prophet-Ermiş" (1923) adlı kitabı ününü ve dünya çapındaki bilinirliğini pekiştirdi.

Kırık Kanatlar ve Asi Ruhlar adlı kitaplarının ardından bağlı olduğu Hıristiyan Marunî Kilisesi’nden aforoz edildi. Büyük düşünür, yazar, şair, ressam Cibran, öldüğünde 48 yaşındaydı. Naaşı, memleketine, Mar Sarkis Manastırı’na ölümünden çok sonra getirilebildi, ancak kemikleri mezarından çalındı.

Cibran, Lübnan’ın kültür mozaiğinden (Şii, Sünni, Hıristiyan Marunî... Arap, Ermeni, Dürzî vb.) beslendi, Batı’daki hayat deneyimiyle zenginleşti, tüm sanat üretimiyle dünya halklarının sevgi, saygı, uyum ve farkındalığına hizmet etti.

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Gündelik hayatta sık sık kullandığımız iki söz ediminin birbirlerine yakınlıkları da dikkat çeker: Söz vermek ile yemin etmek. Gerçi söz vermenin seküler, yemin etmenin ise kutsal olandan hareketle anlamlandırılabileceği ileri sürülebilir. Buna göre söz vermede kişi kendi itibarını pey sürmektedir. Sözünü tutamazsa itibarını yitirecektir.

Yaşar Nabi’nin yayımladığı ilk kitaptı Otuz Beş Yaş

 

Tür olarak deneme, bir Rönesans armağanı. Montaigne gibi kalemi ile öznelliğin dibini de bulsa Bacon gibi nesnellik kaygısını da öne çıkarsa işin bir ucunda bireyciliğin doğuşu var.

Lisede gittiğim bir fotoğraf sergisinin hayatımı değiştirdiğini söyleyebilirim. NTV’nin “O An” sergisi, Levent’te. O kadar etkilendim ki -özellikle “Gökyüzüne olta atan adam”- heyecandan kitapçıya gidip birkaç teknik fotoğraf kitabı aldım -hiçbirini okumadım. Ama fotoğrafçılığı merak etmeye başlamıştım.

Kosinski, 1933 yılında Polonya’nın Lodz şehrinde dünyaya gelmiş. Yahudi olan ailesi, Nazilerin Almanya’dan başlayarak tüm Avrupa’ya yaydığı korku ikliminin bir objesi olmuşlar. Haliyle Kosinski’nin çocukluğu bu karanlık sürecin gölgesinde geçmiş. İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte savrulan aile, Lodz şehrindeki Katolik topluluklardan hatırı sayılır yardımlar görmüş.

Kulis

''İnsan Ancak Kendine Dışarıdan Bakınca Hakikati Fark Edebiliyor''

ŞahaneBirKitap

Şiir bir dil işçiliği olduğu kadar bir anlam işçiliğidir de. Çünkü dil bize aynı zamanda bir inceliğin adresini verir. Dilin doğduğu yer, bir ömür insanın yazgısıyla birlikte kol kola yürür. Tohum orasıdır. Dünyanın, adına ömür dediğimiz yaşamak kavgasının başladığı yerde olanca müşfikliğiyle dili görürüz. Dili yani anlama ve kavrama çabamızı.

Editörden

Ursula K. Leguin dendiğinde aklımda hep nitelikli ve bilgece hayaller kurmayı öğreten Batılı bir nine imajı beliriyor. Ursula’yı yalnızca bir hayalci olarak da niteleyemem doğrusu. Bilim Kurgu türü içindeki en filozof yazardır Ursula. Sadece yepyeni bir evren kurmakla kalmaz. Dünyamıza dair bazı kavramları da yerinden oynatır.