Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Eleştiri

Eleştiri

Ferit Edgü'nün kırpıntı metinleri



Toplam oy: 150
Her bakımdan "özel" bir kitapla karşı karşıyayız...

Ferit Edgü'nün Kazâ Sözleri ve Öteki Metinler'i, Kırmızı Kedi'nin "888" nüsha serisi içinde yayımlandı. Bu seriden Edgü'nün kitabı dışında bir de Enis Batur'un Endişe Yengeçleri adlı eseri çıktı. Özel bir tasarımla ve 888 adet yayımlanan bu kitapların başka bir baskılarının yapılmayacağına dair bir ibare de kitapların sonuna eklenmiş. Her bakımdan "özel" (hatta Edgü'nün kitabından ilhamla "öz-el" mi demeliyiz) kitaplarla karşı karşıyayız.


Ferit Edgü, "BİRKAÇ SÖZCÜK"te bizi şöyle karşılıyor: "Bu kitabın içindeki tüm 'kırpıntı metinler' bir kazâdan doğdu. Hangi kazâdan, anımsamıyorum. Değişik dönemlerde, değişik yerlerde, değişik defterlere karalanmış bu sözcükler yığınını, 2005'e doğru, Bülent Erkmen'in dostça önerisiyle 'kitaplaştırmaya' başladık. Sanırım, benim sözcüklerimden çok, Bülent'in yaratısıydı söz konusu olan. Çünkü her bir kitap 'bilgisayar çıkışıyla' yalnızca 41 adet yayımlanıyordu. Tümü numaralanmış ve imzalanmış olarak. Bu serüven bir süre devam etti: yedi ya da sekiz kitap. Sonunda, Bülent değil, ben yoruldum; kestik. Bir kazâ sonucu doğan bu kırpıntılardan dördü, onları anımsayan dostum Enis Batur'un sayesinde, elinizdeki bu gerçek kitaba dönüştü. Hepsi bu."

 



Bir kazâ'dan geriye kalan bu kitap:
KAR
KAPKARA adı altında yirmi beş "Hecelemeler" ile başlıyor. Çoğu zaman bölündükleri heceden ayrı, birleşik ve bağımsız anlamlarla kurulan bu hecelemelerde anlamın farklılıklarına göndermeler yapılıyor:
"Göz yaş-
ları şiş
eler
silen de el-
silen de el"

Kimi zaman da heceler, sesin akislerine dönüşüyorlar.

"Hey bu yol-
da yalnız yürü-
yen şey

karşı-
dan dan dan
gelen de
en de en de
sen
giden de"

Bazen de bu hecelere görsellik yerleştiriliyor:
"Bir sol-
uk yaş-
ama"

İkinci bölüm "GÖRÜNTÜLER" adını taşıyor. Bu bölümde çocuklar, yoksullar, işçiler, kadınlar, anlık görüntüler ve hayvanlar kelimelerle belirli bir anda tıpkı fotoğrafları çekiliyormuşçasına, tam o andaki hikayeleriyle anlatılıyorlar:
"Balkonda akşam çayı.
Hasır koltuklar. Hasır masa üzerinde
gülkurusu pembe, işlemeli keten örtü.
Beyaz önlüğüyle, çay tepsisini getiren
evlâtlık. Limoge çay fincanları. Küçük
halkalar. Kurabiyeler. Küçük poğaçalar.
Kaşarlı simitler. Gül, çiçek ve vişne
reçelleri. Tüm bunlara bakan büyük hanım.
Tüm bunlara bakan büyük hanıma bakan
misafir hanım.
Kimsenin bakmadığı evlatlık ve yerde
debelenen üç çocuk (İki erkek bir kız)."


"PUSULALAR" başlık üçüncü bölüm, bir temizlikçi kadının sesinden, pusulalar bıraktığı, evini temizlediği Memet abi'nin hayatının ve aralarındaki ilişkinin bize aktarılmasından oluşuyor:
"Memet abi dolaptaki sütün tarihi geçmiş
içme ölürsün" ile başlayıp:
"Ah Memet abi ah
gene görüşürüz gün ola harman ola" ile biten bir pusulalar tarihi aynı zamanda.


(Devamı var) başlıklı son bölümde “KAZÂ SÖZLERİ” var. Aforizmalardan yazarlara, eserlere sözlere doğru birer kırpıntı halinde bu metinler.


Ferit Edgü'nün kitabı, birçok "magnet"in farklı şekillerde bir araya getirilebilecek hallerini anımsatıyor. Her bir yeniden karşılaşmada farklı bütünleri meydana getirecek "bütün"ler bunlar.

 

 

 


 

 

Görsel: Seda Mit

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Türkçede 2013 yılında yayımlanan Toby’nin Odası kitabıyla tanınan İngiliz yazar Pat Barker, yeni kitabı Kızların Suskunluğu ile ikinci kez Türk okurları selamlıyor. İlyada destanına yeni bir bakış getirdiği Kızların Suskunluğu, feminist yazına katkı niteliği de taşıyor.

Türkiye’de zamanında çokça ilgi gören Texas, Teks, Tommiks (Orijinali Captain Miki) türevi çizgi romanların ülkemizdeki macerasını Sabitfikir’in geçen sayısındaki dosya içerisinde kısaca özetlemeye çalışmıştık (“Türkiye’de Çizgi Romanın Yeniden Yükselişi”, Sabitfikir #114, 2020).

Yazarların ve sinemacıların birbirleriyle mektuplaşmalarının kitaplaşmasına aşinayız. Karantina Günlerinde Evin E-Hali de böyle bir kitap, yazışmalardan ortaya çıkmış. Ama gerekçesi fazlasıyla kendisine has. Fikir nereden ve nasıl ortaya çıktı, biraz anlatabilir misiniz?

 

Sütçü, topluluk içinde dönüp dolaşan bir dedikodunun romanı. Ortada bir gerçek yok, sadece, o gerçeğin üstüne konuşulanlar var ve bir süre sonra, toplumun tüm üyeleri, bu dedikodunun gerçek olduğu varsayımıyla hareket ediyor.

 

Polisiye tutkunları, İskandinav polisiyesinin türün içinde nasıl bir ağırlığa sahip olduğunu iyi bilirler. Özellikle son yıllarda Türkçeye kazandırılan yeni yazarlarla beraber, bu soğuk toprakların suç öykülerine olan ilgimiz gitgide artıyor. Bunlardan biri de Türkçe için kısmen yeni, fakat İskandinav polisiyesi için artık klasikleşmiş bir seri; Martin Beck.

 

Kulis

''Roman, Tanpınar'la kendim arasında bir med cezir''

ŞahaneBirKitap

Haruki Murakami’nin Türkçeye yeni çevrilen romanı Dans Dans Dans’ını Renksiz Tsukuru Tazaki’nin Hac Yılları ve Yaban Koyununun İzinde romanlarıyla birlikte değerlendireceğim. Dans Dans Dans’la Yaban Koyununun İzinde’nin kahramanı aynı. İki roman boyunca onun başından geçmiş türlü olayları okumamıza rağmen, ismini halen bilmiyoruz.

Editörden

Ülkelerin edebi gündemiyle siyasi gündeminin kesiştiği yerlerin az olduğu düşünülür. Uzaktan bakınca öyledir de aslında. Edebiyat, elindeki en büyük imkân olan “zamandan ve mekândan” bağımsız olma lüksünü kıyasıya kullanır. Bir kitabın yazıldığı koşullar önemlidir ama o kitap yazıldığı zaman ve mekânı da aşarak, dünya edebiyat hafızasının bir yerlerine yerleşir.