Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap

Eleştiri

Eleştiri

Mekanın Evleştirilmesi: Hayal Otel



Toplam oy: 8
B. Nihan Eren’in Hayal Otel’i, bir taşra yamacına kurulan otele çağırıyor okuru. Uzatmalı evliliklerinden kaçıp bu oteli yapmış bir çiftle tanışıyoruz önce. Her biri farklı hikâyelerin içinden çıkıp da gelmiş “konuklar” ise otelin herkes için bir kaçışı işaret ettiğini gösteriyor.

Kuşağım, yazdığı ne tür bir edebiyat eseri olursa olsun mekânın üzerine gitmekten, içine girmekten ve karakterlerini bu tanımlı boşluğun içerisinde bina etmekten hoşlanıyor. Romanda, öyküde ve şiirde onlarca kitapla sağlamasını yapabiliriz bunun. Bir adım daha öteye taşımak gerekirse, o sözünü ettiğim “mekânın” bir biçimde eve indirgendiğini iddia etmek boşa olmayacaktır. Bunu bana ilk anımsatan Adalet Çavdar olmuştu. Bir söyleşide, kuşağımın ev ile olan derdini sormuş, ben de, “ev”i daha üst ölçekte mekanla eşitlemiş, bizi dönüştüren bir şey olarak ele aldığımızdan dem vurmuştum.

 

B. Nihan Eren’in pandemi günlerinin hemen öncesinde Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan kitabı Hayal Otel de, benzer bir mekân anlatısı olarak öne çıkıyor. Numaralar yerine on iki farklı bitki ve ağacın isimleriyle tanımlanmış odalarıyla, bir taşra yamacına kurulan otele çağırıyor okuru. Bir taraftan “bitmiş” bir otel değil bu, kitabın başından sonuna bir tamamlanmaya şahit oluyoruz. Uzatmalı evliliklerinden kaçıp bu oteli yapmış bir çiftle (İsmet ve Feryal) tanışıyoruz önce. Baş kahramanlarımız onlar şüphesiz. Otelin açılışı yapılmasa da birer “konuk” olarak kabul edilen kişilerin sayısı birer ikişer artmaya başlıyor sonra. Ahmet, Meryem, Deniz, Leyla, Doruk, Nilüfer, ötekiler ve her birinin geride bıraktığı hikâyeler otelin içine doluşuyor. Her biri farklı hikâyelerin içinden çıkıp da gelmiş zira, ki yazar bize o detayda bir sunum yapmıyorsa bile bu hikâyelerin epey zorlu olduğuna, Hayal Otel’e gelişin her biri için bir kaçışı işaret ettiğine ikna oluyoruz.

Ahmet, yine hiç aşina olmadığı bir dünyanın ortasında kalmış, kim olduğunun anlaşılmaması için yersiz çabalarda bulunuyordu. Yabancıydı. Yaşamın pratik manevralarından uzakta, yalnızca orada olması gerektiğinin bilinciyle. Duruyordu. Salih bağlantıyı kurdu. Ahmet’e döndü. Bir ürperme geçti Ahmet’in bedeninden. Bilmediği bir yerden geleceğini biliyordu. Biliyordu. (s.60)

Bir kaçış mekânı olarak Hayal Otel
Odalar bir bir dolarken, bir kasırga haberi yayılıyor. Coğrafi olarak oldukça korunaklı görülen bu kaçış kasabasının üzerine kara bir bulut gibi çöküyor böylece endişe. Tıpkı bu küresel salgın günlerinde yaşadığımız gibi insanlar alışverişlere koşuyor, belediyenin anonsuyla “evlerine kapanıyor”. Hayal Otel’in bir eve dönüştürüleceğinin ilk sinyalini de burada alıyoruz belki, henüz resmi açılış yapılmadığından aslında hiçbirinin orada olmaması gereken konukların tümü bu kaçış mekânına saklanıyor. Kasırgadan, kaçtıkları şeylerden ve biricik korkularından Hayal Otel’e sığınıyorlar.
B. Nihan Eren’in Hayal Otel’de bir araya getirip henüz açılışı yapılmamış otel odalarını doldurduğu karakterlerin simgesel olduğuna şüphe yok. Kanundan, evliliklerinden ve çoğunlukla kendilerinden kaçan bu kişilerin bir bir içine girilip kitabın politize edilmesi mümkün müydü? Neden olmasın. Fakat yazar bunu okurun gözüne sokabilecek, hikâye boyunca aralık bırakılan kapıları sırayla kapatabilecekken yapmıyor. Okur, Ahmet’le Meryem’in neden kaçtığını, hangi sebeple kendilerine başka isimler taktığını bütün detayıyla bilsin istemiyor. Neden mi? Çünkü Hayal Otel’i bir öykü olarak kurguluyor.
Anlatıyı, karakterlerin kendi hikayelerindeki eksiklerin izahıyla kalabalıklaştırmak istemeyen yazar, böylelikle metne bir öykü tadı verebilmiş. Gelgelelim, Hayal Otel apaçık bir roman kurgusuna sahip. Bitki ve ağaç isimleriyle tanımlanmış odalardan oluşan bölüm başlıkları, pekala birer öyküden öte derli toplu bir romanın bölümleri. Okaliptüs bölümünden itibaren artan tansiyona kadar, yani kitabın son iki “bölümüne kadar”, oldukça durağan bir akış ve deyim yerindeyse, çizilen genel çerçevenin köşelerinden geçilen bir olay örgüsü okuyoruz. Buraya kadarki bölümlerin hiçbiri bağımsız birer öykü değil, tek başlarına okunduğunda anlamlı değiller, ancak Hayal Otel’in içerisinde işe yarar bir şeye dönüşüyorlar.
Yazarın önceki kitapları Yavaş ve Kör Pencerede Uyuyan ile kendini ispatlamış öykücü biçemi ve yayıncının müdahalesizliği, Hayal Otel’i, mekanın evleştirilmesiyle zenginleşen şahane bir roman olmaktan alıkoymuş bana göre. Nasıl bir şey tarif ettiğimi merak edenler, Sema Kaygusuz’un benzer bir konaklama tesisi imgesiyle örneğine az rastlanır bir toplumsal anlatı sunduğu romanı Barbarın Kahkahası’nı okuyabilirler.

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

İlk romanımın dosyasını yayınevine gönderdikten sonra yayıncımla görüşme günlerini iple çeker olmuştum. Çok sevdiğim kelimelerimin lezzetinin nasıl olduğunu merak ediyordum. Genel olarak beğenildi ve kıymetli Melike Günyüz ile kitabım üzerine konuşma keyfini doyasıya yaşadım.

Suçlar ne denli çeşitliyse, suç edebiyatındaki polis imgesi de o denli çeşitlidir. Yakışıklı, karizmatik, zeki, iyi, kötü, babacan, sert… Alman yazar Volker Kutscher, kitabı Islak Balık’ta adeta ihtimaller dahilindeki polis tiplerini harmanlayarak oluşturduğu son derece ortalama bir karakterin, gayet sürükleyici hikayesini anlatıyor okuyucuya; dedektif Gereon Rath.

 

Kelimeler içinde deneyimlerin, fikirlerin ve düşlerin aktığı bir nehir yatağı benim için. Dünyayla bağımı bu nehrin uzayıp dört bir yana yayılan kolları aracılığıyla kuruyorum. Kelimelerin harflerden değil de anılardan oluştuğunu düşünürüm sık sık. Bellek sayısı kadar mana içeriyorlar bana kalırsa. Bu manaları keşfetmenin yolu da daha çok hikâye dinlemekten, okumaktan geçiyor.

Şiirde, mimaride, edebiyatta, hatta musikide sanatın en yüksek örnekleriyle bütünleşen dini tecrübe, sanki sinema sanatı söz konusu olduğunda o cömert ilhamlarını esirgemiş gibidir.

Bir şiirin içinde tarihler geçiyorsa, şiirle tarih arasında kurulması elzem bağları hatırlarım ilk elde. Tarihsiz şiir de, şiirsiz tarih de muhaldir. Bilincimizin dehlizlerinde iki fiyakalı dedektif gibi dolaşır her ikisi de. Birini diğerinden ayırmak ne derece mümkün? Türkçenin tarihi şiirimizin de tarihi değil midir bir bakıma? Bu bağı nerede aramalı?

Kulis

''Alimlerin Yaşadığı Evde Kedi de Alim Olur''

ŞahaneBirKitap

Rumen düşünür E. M. Cioran, kendisiyle yapılan söyleşilerden mürekkep bir kitap olan Ezeli Mağlup’taki söyleşilerinden birinde, kendi yazma serüveni üzerine şunları söyler: “Eminim ki eğer kâğıtları karalamasaydım, uzun zaman önce kendimi öldürmüş olurdum.

Editörden

Çoktandır

Öylesine uzak ki bize

Afrika.

Hatıraları bile yaşamıyor artık

Tarih kitaplarının resmettiklerinden

Ve kanımıza karışan

Kanımızdan taşan şarkılardan başka

Şarkılar

Zenci diline yabancı

Ve hüzünlü kelimelerle söylenmiş.

Çoktandır

Öylesine uzak ki bize

Afrika.