Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Dosya


Dosya

Dedektif yazarlar




Toplam oy: 29
Peki polisiye yazarlarının sahip olduğu yetiler hayatlarına nasıl yansıyordur; mesela, onları gerçek vakalarla uğraşmaya, hatta suçları çözmeye çalışmaya itiyor mudur?

İyi bir dedektif romanından eminim herkes keyif alır; inandırıcı olduğu kadar, gizem unsuru da sağlam kurulmuş bir dedektif romanı özellikle... Ne de olsa hiçbir okur, katilin kim olduğunu anında tahmin edebileceği bir kitap okumaktan istemez. Bu sebeple polisiye roman yazarları, birer suçlu gibi düşünmeyi öğrenmelidirler. Böylesi bir yeteneğe doğuştan sahip olabilirler elbette ya da kendilerini bu uğurda “tuhaf” bir eğitime de tabi tutabilirler. İpuçları bulmak, ipuçlarının birbirlerine nasıl bağlandıklarını saptamak, insanların gerçek motivasyonlarını görebilmek… Peki zaten sahip oldukları ya da sonradan edindikleri bu yetiler, hayatlarına nasıl yansıyordur; mesela, onları gerçek vakalarla uğraşmaya ve hatta suçları çözmeye çalışmaya itiyor mudur?

 

Arthur Conan Doyle’un Dreyfus davası


Arthur Conan Doyle’un, Sherlock Holmes kitaplarının gördüğü ilginin etkisiyle insanlardan çeşitli gizemleri çözmesini isteyen mektuplar almaya başladığı bilinen bir gerçek. Conan Doyle’us bu doğrultudaki en zorlu davası, Dreyfus davası olarak anılıyor...


1908’de, varlıklı bir adam olan 82 yaşındaki Marion Gilchrist, evinde ölü bulunur. Hizmetçisi Helen Lambie’nin polise anlattığına göre, evden çalınan tek şey hilal şeklinde, üstü elmaslarla bezeli, altın bir broştu. Polis, şüpheli olarak, benzeri bir broşu satan 36 yaşındaki Oscar Slater’ı gözüne kestirdi. Satılan broşun aslında çalınan broş olmadığı ve Slater’ın masumiyeti kısa sürede belli oldu ama bu birini hapse atmak için baskı altında olan polisin, Slater’ı suçlamasına mani olmadı. Davaya önyargıyla yaklaşan yetkililer Slater’ı kısa sürede tutuklayıp idama mahkum etti. Slater, son bir çare olarak, Arthur Conan Doyle’a gizli bir mektup gönderdi.


1925’te Slater’ın mektubunu alan ve gencin masumiyetine inanan Arthur Conan Doyle, derhal kollarını sıvayıp işe koyuluyor. Maksadı, gerçek katilin kim olduğunu keşfetmekten ziyade Slater’ın masumiyetini kanıtlamaktı. Arthur Conan Doyle bu uğraşa yıllarını vakfetti. Sonunda, polisin Slater’ı suçlu göstermek için tanık ifadeleriyle oynadıklarını, olay yerindeki ipuçlarını izole ettiklerini kanıtladı ve elbette Slater da özgürlüğüne kavuştu.


Olayın ayrıntılarını öğrenmek isteyenler, Margalit Fox’un geçtiğimiz haziran ayında çıkan Conan Doyle for Defence (Conan Doyle Savunmada) kitabına göz atabilirler. Umarız Türkçesini de yakın zamanda okuma imkanına kavuşuruz.

 

 

Stephen King’in oğlu ve 44 yıllık bir cinayet


2015’te, polisiye ve çizgi roman yazarı olan Joe Hillstrom, Jaws filminin 40. yılı gösterimi için New Hampshire’daki bir sinemadaydı. Hillstrom, “çıraklığını,” zamanımızın en iyi gerilim/korku yazarı Stephen King’in yanında geçirmişti; ne de olsa kendisi, Stephen King’in oğluydu.


Hillstrom, filmin elli dördüncü dakikasında, aslında korkutucu hiçbir şeyin olmadığı bir sahnede ayağa fırladı. Bir feribottan insanların indiğini gösteren söz konusu sahnede, insanların arasında mavi bandanalı, kahverengi saçlı bir kadın vardı. Peki bu kadın Hillstrom’u neden böyle etkilemişti? Çünkü 1974’te, yani Jaws’ın çekildiği sene cesedi bulunan ve kimliği öğrenilemeyen, “Kum tepelerinin leydisi” (Lady of the Dunes) olarak bilinen kadına çok benziyordu. Aradan geçen 44 yılda kimliği tespit edilemeyen “Kum tepelerinin leydisi”nin, haliyle katili de bulunamamıştı. İşte Hillstrom kendisine ünlü Jaws filminde rastlayıvermişti, en azından rastladığını düşünüyordu.


Hillstrom’un bu tahmininin doğru olup olmadığını öğrenmek ise şimdilik imkansız görünüyor çünkü Jaws filminde oynayanları/figüranları işe alan kişi, birkaç yıl önce hayatını kaybetti. Kendisi filmde rol alan herkesin listesini tutmamış, tuttuysa bile bu liste kayıplara karışmış durumda; yoksa 44 yıllık bir cinayet çözülebilirdi belki de.

 

 

 

 

Edgar Allan Poe ve “Mary Roget’in Gizemi”


Polisiye bir kurguya sahip ilk eseri, Edgar Allan Poe’nun kaleme aldığı söylenir. Peki o zamana kadar “bilinmeyen” böylesi bir kurgu, Poe’nun aklına nasıl düşmüş olabilir? Bunu yanıtı çok basit: gerçek bir cinayetten.


1841’de, Mary adlı bir genç kadının cesedi New York’taki Hudson Nehri’nde bulundu. Her şey Mary’nin gizemli bir şekilde ortadan kaybolmasıyla başlamıştı. Mary’nin o gün New Jersey’de bir akrabasını ziyaret etmesi gerekiyordu. Tesadüfe bakın ki o gece New York’ta korkunç bir fırtına koptu. Dolayısıyla Mary’nin annesi, kızının eve gelmeyişini kötü hava koşullarına yordu. Ancak pazartesi günü gelip çattığında Mary hâlâ eve gelmemişti. Endişelenen anne, Mary için gazeteye bir kayıp ilanı verdi; birkaç gün sonra da genç kadının cesedi Hudson Nehri’nde bulundu.


Polis ilk olarak Mary’nin nişanlısından şüphelendiyse de, bir süre sonra dikkatler, Mary’nin 25 Temmuz gecesi uzun boylu bir adamla görüldüğü söylentilerine çevrildi. Ne var ki, ne bu uzun boylu adamın kim olduğu bulunabildi ne de Mary’nin başına neler geldiği...


Tüm bunların Poe ile ne alakası olduğuna gelince; Mary’nin ölümü, o zamanın gazetelerine manşet olmuş ve soruşturmayla ilgili her ayrıntı makalelerde tartışılıyordu. Her şeyin sonunda soruşturmadan bir sonuç alınamaması, pek çok kişiyi derinden etkiledi. Bu kişilerden biri de Edgar Allan Poe’ydu. Poe durumu kendisi araştırmaya karar verdi. Nitekim o da kesin bir sonuca ulaşamadı. Bu hayal kırıklığını da, Mary’nin ölümünü “kurgusal dünyada” çözerek gidermeye karar verdi. “Mary Roget’in Gizemi” adlı eseri de işte böyle doğdu.



Stieg Larsson


İsveçli yazar Stieg Larsson, Millennium serisiyle tüm dünyada fenomen olmuştu. Larsson’un zamansız ölümü ile bu muazzam seri son bulmuştu (en azından Stieg Larsson imzalı olan). Lakin Larsson, yalnızca iyi bir polisiye yazarı değildi, aynı zamanda bir araştırmacı gazeteciydi. Öyle ki, yıllarını eski İsveç Başbakanı Olof Palme’nin ölümünü araştırmaya vermişti.


Başbakan Palme, 1986’de bir suikaste uğramıştı. Katilinin kim olduğu bir türlü bulunamamıştı. Larsson’un ise cinayeti kimin işlediğine dair birtakım ilginç fikirleri vardı. Vakayı araştırmaya koyulan yazar, elde ettiği kutularca belgeyi İsveç polisine bizzat teslim etti. Ancak Larsson’un bir kalp krizi sonucu erken ölümüyle birlikte, kutulardaki deliller de halka hiçbir zaman açıklanmadığı için “neler olduğunu” belki de asla öğrenemeyeceğiz.

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Dosya Yazıları

Yu Hua! Onu, bir romanının isminden mülhem modern Çin edebiyatının Kanını Satan Adam’ı olarak isimlendirebiliriz. Zira memleketinden uzaklarda, sürgün hayatı yaşayıp damarlarındaki hınzır hikâyeleri damıtarak yaşaması zor bir iş olsa gerek. Ne de olsa insanlar için kan neyse yazarlar için hayal odur.

 

Kadim zamanlardan beri “yalan” her din, her inanış ve her dünya görüşünce lanetlenmiştir. Tarihte yalanı hoş gören bir kavme denk gelmek mümkün değildir. Yine de insanın olduğu her yerde ve zamanda yalan “kullanılan” bir araçtır. Kimi zaman gerekmese bile yalan söyler insanlar. Yalanın yüzü insana daha sıcak, daha parlak görünür çoğu zaman.

 

Mad Max (2015), kıyamet-sonrası (post-apokaliptik) dünyanın kendi başına bir savaşçısı olan mücadeleci Max’ın muhtelif maceralarından oluşan macera-aksiyon türünde bir video oyunu. Kum altında kalmış havaalanlarından (Underdune), metro istasyonlarına; dağ, vadi diplerinden çok tuhaf yaylalara çeşit çeşit kamplarda efsane arabamız Magnum Opusla geziyoruz.

Çocukluğumun üç senesi Sivas’ın Gürün ilçesinin Çelikhan/Yazyurdu kasabasında geçti. Sekiz ile on yaşlarımdı bunlar. 1982-1985. Bunun öncesinde veya sonrasında köy, kasaba gibi yerlerde yaşamamıştım. Dolayısıyla hayatımın bu üç senesi, bana her zaman olağanüstü gelmiştir. İnanılmaz. Uzak. Yaşanmamış gibi. Ürkütücü. Masalımsı. Büyülü. Zorlu.

Dünya üzerindeki çok az lidere/politik figüre nasip olacak türde bir karizma ve 20. yüzyılı aşacak derinlikte devasa bir etki alanı. Malcolm X adını duyduğum her an içimdeki ateşin harlandığını hissediyorum. Heyecan verici bir kahraman Malcolm. Hakkında sürekli yeni bir şeyler yazılması ve isminin etrafında yanan ateşin hiç sönmemesi ne iyi.

Söyleşi

Selim İleri ile edebiyat ve hayat hakkında

ŞahaneBirKitap

Kardeşlik köprüydü, herkes yerinde durdukça yıkılmayacak bir köprü, ayakları ayaklarımız olan. İki yakamız bir arada olacaktı sabit oldukça kademlerimiz. Kardeşlik perdeydi, ayrı düşsek de yırtmayacağımız bir perde, sinema perdesi değildi fakat başkalarının üzerinde kendi filmlerini oynatacağı.

 

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.