Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Eleştiri

Eleştiri

Tam bir "serseri"



Toplam oy: 184
Jörg Fauser // Çev. Levent Konca
Sel Yayıncılık
1944 doğumlu Fauser, bir dönem İstanbul'da da yaşamış. İyi ki yaşamış çünkü İstanbul'u merkez aldığı Hammadde'de o yılların Sultanahmet'ini ve Tophane'sini yeraltı penceresinden yazmış.

“Çok uzun zaman oldu; şimdi tarihi hatırlamıyorum. Kasımpaşa’da bir evdeydik, Beyoğlu’nun suratsız ama ucuz bir barından gece yarısı sarhoş çıkıp bir şekilde kapağı eve atmıştık. Küçüklüğüyle gözümde büyüyen bir evdi burası. Dört kişiydik ve demek ki diğer üçünden birinin kaldığı yerdi burası. Oturacak koltuk veya iskemle yoktu. Sadece dağınık bir yatak. Oda o kadardı ki yatağın başucu da, ayakucu da duvara değiyordu. Arkadaşlardan ikisi eroinmandı, biri esrarkeş; bense alkolden başka bir şey kullanmıyordum. Mecburen yatağa geçmemiz gerekiyordu, ama sığamıyorduk tek kişilik yatağa. Sonunda iki kişi bir ucuna, diğer ikimiz de diğer ucuna yan yana oturur pozisyonda uzandık. Birbirimizin gövdeleri arasına dört bacak ve ayak girdi. Herkes kendi malzemesiyle ilgilenip daha da bir dibe indi, derine sardı. Duman ve koku odanın aromasını arttırdı, lezzetli bir odaya dönüştürdü. Aralarında tek eşcinsel bendim; ‘Yapacak bir şey kalmadı, sevişelim’ dedim. Önce yanımızdakiyle başladık, ardından eşler değişti filan derken sevişirken sızmışız.”

 

 

Hikayeler böyle başlar. Kişiler hikayelerinin gizli öznesi olmayı severken devlet hikayeye gireceği paragrafı, o şiddet, intikam ve nefret dolu cümleyi beklemektedir. 

 

Devletler, uygarlık kisvesi altında gezegenin yönetimiyle ilgilenirken insanları sadece bir nesne boyutunda ele almayı uygun bulur aslında. Gezegen, halksız yönetilecektir. Yani, gezegenin yönetimi kendi seçtikleri, kendileriyle uyumlu ve itaatkar zümrenin refahı, huzuru ve bekası için diğer insanların nesneleşmesiyle koşuttur. Halk, devlet için bir araçtır. Halkın rengi, kültürü, geçmişi hiçbir önem arz etmez temelde. Yönetime talip olanların ırkı, milliyeti, dini farklı değildir – dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar onların ortak yanları bellidir: Hükümler, hükmetmek, suçlamak ve cezalandırıp tecrit etmek. 

 

Zaman içersinde kamulaştırılmış tek gerçek korunabilmiştir: Özgürlük hissiyle donatılmış yeraltı. Devletlerin müdahalede başarısızlığa uğradığı alan burasıdır. Burasıdır ki yeraltının kimi belirleyici öğeleri, örneğin uyuşturucu, yine devletin kontrolü altındadır; o mecradan da nemalanmakta ve uyuşturucuyu, saf dışı bırakacağı halkın üzerinde bir pasifleştirme tekniği olarak kullanmaktadır. Hikayenin bize okunan kısmı budur. 

 

Hikayenin kimseye okunmadığı, okunması da önerilmeyen kısmı ise yeraltının hacmini kapsar. Yeraltının ancak alanını ölçebilen devlet, hacmi konusunda yetersiz, çaresiz ve kısırdır. Çünkü yeraltı devlete sadece muhalefet yapacak, kendisini böyle tanıtıp konumlandıracak kadar cahil değildir. Hikayenin okunmayan, önerilmeyen kısmı bağımsızlığını ilan edip başka bir hikayeye dönüşmüştür. Asıl hikayeyle, dayatılanla, giydirilenle ilgisini kesmiştir. Hedefler, amaçlar, hayaller ve gerçekler artık uyuşmaz, örtüşmez. Hikayenin tek ana fikri yoktur artık. Devlet, otoritesini kaybettiği bir hikayenin içinde tüm fiillerinin felce uğramasıyla yüzleşir. Yeraltı, devlete böcek ilacı sıkmıştır.

 

Elbette devletin mesai saatleri ile yeraltının yirmi dört saati bambaşka iktidarlarla hesaplaşmayla geçecektir. Yönetme hırsının zavallılığı ile zırvalayan devlet, uyuşmuş bedenlerin var olmak, hayatta kalmak için çırpınmasına bir anlam katamaz. Hiçbir devlet figürü, devlet “güdü mekanizması” inandırıcı değildir yeni hikayede. Marka değeri yüksek devletler, tek bir “junky” ile bile baş edemeyeceğini bilir. 

 

Jörg Fauser, kelimenin tatlı tarafıyla tam bir “serseri.” Şiirlerle, romanlarla, hikayelerle doldurduğu hayatını bir laboratuvar gibi kullanırken, gece bekçiliğinden havaalanında bagaj işçiliğine kadar girip çıkmadığı yer kalmamış. Vicdani retçi ve eroinman kimliğiyle eğitimini bırakıp seyyah olmuş. 1944 doğumlu Fauser bir dönem İstanbul’da da yaşamış. İyi ki yaşamış çünkü İstanbul’u merkez aldığı Hammadde’de o yılların Sultanahmet’ini, Tophane’sini ve civarlarını yeraltı penceresinden yazmış. Uyuşturucu döngüsünü, tacirlerin Avrupa bağlantılarını, Berlin kavşağını, Amsterdam kaçamaklarını, hippileri, hırsızları, gaspçıları, savaş karşıtlarını, evsizleri, dolandırıcıları kirli bir çiçek çocuk gözüyle dillendirmiş. İşgal evlerinin, komünlerin, öğrenci örgütlerinin içinden seslenmiş. 1987 yılında bir trafik kazasında ölümü de hâlâ muallakta.

 

Alman edebiyatının yeraltı tarafında bir fenomen Jörg Fauser. Devletlerin kırmızı bültenlerindeki haşarı ve tehlikeli isimlerden biri. Okursanız sıkı arkadaşınız olacaktır.

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Albert Camus’nün Yabancı romanından yapılan aynı isimli bir çizgi roman uyarlaması yayımlandı. Fransa’daki ilk yayımında, romana sadakat gösteren, belli bir niteliği koruduğu söylenen bir çizgi roman olduğu düşünülmüş. Yabancı gibi kült bir romanın sadakatle uyarlandığını, başarılı olup olmadığını tartışmak, üzerinde hemfikir olunamayacağı için çok anlamlı olmayabilir.

Mahmut Yesari, Türkçenin en üretken yazarlarından. Buna rağmen eserleri uzun zamandır yayımlanmıyor. Bir Namus Meselesi, aslında Yesari'nin 12 Nisan 1923 - 25 Eylül 1924 yılları arasında Kelebek dergisinde yayımladığı bir eser; yayımlanışının ardından bunca yıl sonra kitap halinde ve ilk kez Latin harfleriyle basılıyor.

Anı kitapları okumak keyiflidir; bildiğimiz, tanıdığımız insanlar ne yapıp etmiş, bugünlere nasıl gelmiş merak ederiz. Dedikoduyu da severiz tabii. Ama bizi anı kitaplarına asıl olarak çeken, son sayfa da çevrildiğinde bıraktığı histir.

Öykünün bir tür olarak okur üzerinde bırakmasını hayal ettiğim bir etki var. Her okuduğum öyküde izini sürdüğüm, bulunca da ferahladığım bir şey bu. Edebiyat terimleriyle açıklayamayacağım, ki edebi zekamın zaten yetmeyeceği, ancak sezgisel olarak bilebileceğim, bir nevi kokusunu alacağım, o vakit bir okur olarak o öyküyü bir daha kolay kolay unutmayacağım bir şey.

Mihail Şişkin, güncel Rus edebiyatını izleyenlerin bildiği, hayatın içinden gelen, tarih bilgisi kuvvetli ve tüm bunları romanlarına yansıtan bir yazar. Ülkesindeki yönetime muhalifliği nedeniyle 1994’ten beri İsviçre’de yaşayan Şişkin, çalıştığı farklı işler (temizlikçilik, yol işçiliği, muhabirlik, öğretmenlik, çevirmenlik...) sayesinde kendisini zenginleştirmiş biri.

Söyleşi

Emre Yavuz ve Sinan Ural ile söyleşi:


“İşin sırrı çizgi romanda ya da figürde değil, biriktirme tutkusunda.”


Ece KARAAĞAÇ

 

ŞahaneBirKitap

Hayal edin. Bir mutluluk ve özgürlük hayali olsun ama bu. Bireysel, hatta bencilce isteklerinizi de kapsasın, tüm dünyayı ve insanlığı da içine alsın. Geleceğe dikin gözünüzü, tüm tarihi, geçmişi, mitleri, efsaneleri, masalları da koyun çantanıza. Sıkıcı olmayı unutun ama, eğlenceli, alaycı, neşeli, uçucu bir hayal dünyası kurun...

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.